اخبار داخلی اجتماعی مرگ تدریجی یک رودخانه

شبکه خبری صداقت , چهارشنبه 20 مرداد 1389

مرگ تدریجی یک رودخانه

خشی از آسیب‌پذیری كارون به خاطر موقعیت استراتژیك آن است این رودخانه مرزی به دلیل پر آب بودن محل رفت و آمد انواع كشتی‌ها به ویژه كشتی‌های نظامی بود كه در جریان جنگ تحمیلی هدف موشك قرار گرفتند و غرق شدند .

بخشی از آسیب‌پذیری كارون به خاطر موقعیت استراتژیك آن است این رودخانه مرزی به دلیل پر آب بودن محل رفت و آمد انواع كشتی‌ها به ویژه كشتی‌های نظامی بود كه در جریان جنگ تحمیلی هدف موشك قرار گرفتند و غرق شدند اكنون كارون به آرامگاه این كشتی‌ها مبدل شده و لاشه‌های آهنی در ته رودخانه سلامت زیست محیطی آن را تهدید می‌كند چرا كه در این كشتی‌ها سوخت و بعضا مواد سمی دیگر وجود دارد كه ورود آنها به آب می‌تواند تیر خلاصی بر بزرگترین رودخانه كشور باشد.بیرون كشیدن این لاشه‌ها مستلزم صرف هزینه‌های هنگفت است به همین خاطر نیز كار با كندی زیاد انجام می‌شود. علاوه بر این سدهای بالادستی مصب رودخانه را جا‌به‌جا كرده است مصب رودخانه مكانی است كه آب شیرین ان با آب شور دریا در هم آمیخته می‌شود،این نقطه به خاطر كم بودن حجم نمك محل مناسبی برای تخم‌ریزی ماهیان است و جا به جا شدن این محل برای جانوران آبزی خطری بزرگ محسوب می‌شود.
یكی دیگر از معضلات جدی ورود انواع فاضلاب‌ها به رودخانه است در گذشته‌های دور این كاملا طبیعی بود كه آبادی‌ها در كنار آبها بنا شوند به تدریج این زیستگاههای انسانی در قالب شهرها و روستاها توسعه یافتند و فاضلاب آنها به رودخانه‌ها سرازیر شد این خطر برای كارون هم وجود دارد این رودخانه به جوی بزرگی از فاضلاب‌های شهری، صنعتی، بیمارستانی و زه‌آب کشاورزی تبدیل شده که در این میان بیشترین سهم، از آن آلودگی‌های کشاورزی است ورود سالانه حدود 2 میلیارد متر مکعب آلودگی‌های ناشی از مزارع کشاورزی باعث شده بیشترین حجم آلودگی ناشی از این بخش باشد، البته 27 درصد فاضلاب شهری، 18 درصد فاضلاب صنعتی و 3 درصد متفرقه هم منابعی از آلودگی هستند و این در حالی است كه کارون اصلی‌ترین منبع تامین‌کننده آب شرب مردم اهواز محسوب می‌شود.
در سوی دیگر ماجرا لایروبی كارون مدتها است كه به تعویق افتاده و این رودخانه چشم انتظار اعتبار و بودجه مانده است كارون علاوه بر همه اینها در معرض خطر دیگری نیز قرار دارد كه البته هنوز به وقوع نپیوسته اما نمی‌توان آن را نادیده گرفته احتمال شكستگی لوله‌های نفت یا مخزن‌های بزرگ و در نتیجه سرازیر شدن نفت به كارون خطر بالقوه‌ای است كه همیشه این رود را تهدید می‌كند.
در این بین لایحه‌ای روی میز نمایندگان مجلس قرار دارد كه مدتها است خاك می‌خورد لایحه چگونگی حفاظت از رودخانه های مرزی قابل كشتیبرانی و آبهای جنوب از آلودگی نفتی دو سال قبل به مجلس ارائه شد اما هنوز مجال طرح در صحن علنی را نیافته است پیش از تعطیلی اخیر مجلس دو بار مقرر شد این لایحه بررسی شود اما هر دفعه اتفاقی غیرمنتظره به شور گذاشتن آن را به تعویق انداخت.
اكنون یك حقیقت برای همه مسجل شده و ان این است كه كارون از مدتها قبل آلوده است آن هم به حدی كه چندی قبل دادستان كل كشور خواستار پیگیری این موضوع شده بود.
دبیر انجمن کارشناسان محیط زیست خوزستان براین باور است: رهاسازی بی رویه پساب های صنعتی، شهری و کشاورزی در رودخانه کارون موجب آلودگی بیش از حد این رودخانه و مرگ تدریجی اکوسیستم آن شده است.
پیمان عطایی در گفت و گو با ایسنا، اظهار داشت: متاسفانه رودخانه کارون مکانی برای رهاسازی بی رویه پساب های صنعتی، شهری و کشاورزی شده است و بیش از40 درصد فاضلاب شهری اهواز و فاضلاب های صنعتی و کشاورزی در بالا دست رودخانه به صورت مستقیم به آن وارد می شود. همچنین به دلیل کاهش دبی رودخانه و بازگشت آب از سوی دریا، شوری آب کارون افزایش یافته و معضل آلودگی آب رودخانه را تشدید کرده است. متاسفانه اکوسیستم گیاهی و جانوری رودخانه کارون به دلیل آلودگی بیش از حد این رودخانه در حال نابودی است و برخی گونه های جانوری مانند گربه ماهی که در گذشته به میزان فراوان در این رودخانه وجود داشته در حال انقراض هستند. گربه ماهی گونه ای بسیار مقاوم است ولی متاسفانه آلودگی کارون به حدی افزایش یافته است که شاهد مرگ و میر این گونه جانوری هستیم. همچنین در گذشته در حاشیه رودخانه گونه های گیاهی فراوانی وجود داشت و شاهد تنوع گیاهی بی نظیری در این منطقه بودیم، ولی آلودگی رودخانه روی اکوسیستم گیاهی نیز تاثیر سو داشته است و بسیاری از گیاهان ازبین رفته اند. به دلیل آلودگی رودخانه، بسیاری از پرندگانی که در گذشته به حاشیه این رودخانه مهاجرت می کردند، یا از بین می روند و یا دیگر به حاشیه رودخانه کارون نمی آیند. البته کارشناسان نظرات مختلفی در این خصوص دارند . بامشاد دبیر انجمن کارشناسان محیط زیست اهواز در مورد الودگی رود کارون می گوید : پسماندهای کشاورزی مهمترین منبع آلودگی رودخانه کارون است که 48 درصد پسماندهای ورودی به کارون را شامل می شوند. پس از پسماندهای کشاورزی، نیز فاضلاب شهری با 26 درصد در رتبه دوم آلایندگان رودخانه کارون قرار دارد. در شهر اهواز مشکلات زیست محیطی مانند آلودگی رودخانه کارون در اثر ورود آشکار فاضلاب به آن، آلودگی هوا در نتیجه فعالیت های صنایع و حمل و نقل و آلودگی خاک و منابع آب زیر زمینی در اثر ورود فاضلاب و پسماندهای شهری وجود دارد. رودخانه کارون در گذر از خوزستان حدود 70 درصد آب شرب استان را تامین می کند و این در حالی است که این رودخانه پذیرنده فاضلاب های شهری، کشاورزی و صنعتی استان است.
شناور تصریح می کرد: بر اساس آمار، سهم آلودگی کارون ناشی از فاضلاب های کشاورزی 48 درصد، فاضلاب شهری 26 درصد و فاضلاب صنعتی 23 درصد است. وی خاطرنشان کرد: اجرای طرح جامع کاهش آلودگی آب رودخانه کارون، نقش بسزایی در کاهش آلودگی اخیر رودخانه خواهد داشت. با توجه به وابستگی مستقیم حیات شهرنشینی و تداوم آن با محیط زیست، بهبود رابطه میان انسان و محیط زیست، ضروری است که دستیابی به آن نیازمند شناخت آسیب های وارد شده از سوی بشر به محیط زیست است.
بشر امروز باید به هر میزان که از منابع طبیعی اطراف خود بهره می برد، در جهت حفظ نیز تلاش کند زیرا ممکن است با فعالیت های نامناسب بشر و تداخل در روند توالی طبیعی محیط، این ذخیره طبیعی از بین برود