كتايون مصري _ دفتر دلگير دبيرستان پر از والديني است كه مقابل ميز مدير و معاون مدرسه صف كشيده‌اند و گويا در انتظار دريافت كالاي گرانبهايي هستند.
اينجا كارنامه‌ها را به مزايده گذاشته‌اند «شما، شماييد 150 هزار تومان»! اين را معاون مدرسه به مادر يكي از دانش‌آموزان مي‌گويد كه فرزندش شاگرد اول مدرسه است. با اين تعارف ساير والدين به جيب و كيف‌هاي پولشان نگاهي مي‌اندازند، به اضطراب مي‌افتند كه سهم آنها از تامين مخارج مدرسه چقدر است؟
با آغاز زمان ارائه كارنامه ميان ترم تحصيلي در بسياري از مدارس، به‌رغم هشدار مسوولان آموزش و پرورش، تنها به ازاي پول كارنامه مي‌دهند.
مدير ارزيابي عملكرد و پاسخگويي به شكايات مردمي سازمان آموزش و پرورش شهر تهران، بتازگي از برخورد با مديران مدارس خبرداد كه هزينه‌اي بيش از كلاس‌هاي فوق برنامه به اولياي دانش‌آموزان تحميل كنند.
جواد مرتضي‌زاده درباره اين‌كه برخي از والدين دانش‌آموزان تهراني براي دريافت هزينه اجباري بابت برگزاري كلاس‌هاي فوق‌برنامه از مديران مدارس شكايت دارند، اظهار كرد: ثبت‌نام دانش‌آموزان تهراني در كلاس‌هاي فوق برنامه اجباري نيست و والدين طبق صلاحديد خود مي‌توانند فرزندانشان را در اين كلاس‌ها ثبت‌نام كنند.
وي ادامه داد: اين موضوع به طور مكرر از سوي سازمان آموزش و پرورش شهر تهران اعلام شده است، اما برخي از مديران نسبت به اين امر كوتاهي مي‌كنند.اين سخنان نشان مي‌دهد كه مسوولان آموزش و پرورش شهر تهران از عملكرد مديران مدارس اين شهر اطلاع دارند در حالي كه براي دريافت اجباري هزينه مدارس از والدين هيچ نظارتي صورت نمي‌گيرد.
با شروع دريافت كارنامه ميان ترم و آخر ترم دانش‌آموزان كه معمولا در اواخر آذر و اواسط بهمن هر سال والدين به مدارس مراجعه مي‌كنند، سكانس چانه‌زني مدير و معاون مدرسه با اولياء تكرار مي‌شود.

چون شماييد 150 هزار تومان
پدر دانش‌آموزي در يك مدرسه راهنمايي دخترانه در منطقه 4 آموزش و پرورش تهران مي‌گويد: هر بار كه به مدرسه بچه‌ها مي‌روم، از بس بر سر كمك اجباري به مدرسه با مدير چانه مي‌زنم كه سردرد مي‌گيرم.
ديگري مي‌گويد من حق ورود به مدرسه دخترم را ندارم، من جاي پدر اين دانش‌آموزان هستم، حق دارم مدير و معلمان دخترم را ببينم. اين پدر كه پشت در ورودي دبيرستان دخترانه متوقف مانده تا از لاي در كارنامه بگيرد، مي‌گويد: هر بار مدرسه مي‌آيم فقط مبلغ مي‌خواهند و ديگر هيچ!
مادر ديگري از دانش‌آموزان مدرسه در منطقه 13 تهران با اشاره به اين كه پول تعمير ميز و نيمكت مدارس را از والدين مي‌گيرند هم تمام اظهارات مسوولان آموزش و پرورش را بيهوده مي‌داند و اضافه مي‌كند: حالا كه مدارس، دولتي است، مجبوريم مبالغ گزافي بابت تحصيل بچه‌ها پرداخت كنيم، واي به روزي كه به گفته وزير، مدارس هيات‌امنايي شود فكر كنم در آن صورت مدرسه دولتي و غيرانتفاعي فرقي باهم نخواهد داشت.

براي اداره مدارس مشكلي وجود ندارد
وزير آموزش و پرورش در مصاحبه‌آي كه ايسنا ديروز آن را منتشر كرد، درباره دريافت وجه از دانش‌آموزان به بهانه‌هاي مختلف مي‌گويد: در مورد شهريه‌هايي كه براي فوق‌برنامه‌ها از دانش‌آموزان گرفته مي‌شود مشكلي نداريم، اما براي درسي كه براساس اصل 30 قانون اساسي بايد رايگان در اختيار دانش‌آموزان قرار گيرد، نبايد هيچ پولي دريافت شود.
وي تاكيد مي‌كند: بايد با ساماندهي اين بخش، نوع مدارس و تعاريف آنها را براي مردم مشخص كنيم و مدارس نمونه مردمي، شاهد، تيزهوشان و غيرانتفاعي و جايگاه آنها را براي مردم تبيين كنيم بنابراين اظهارات به نظر مي‌رسد، مسوولان آموزش و پرورش از وضعيت مدارس و اجبار والدين براي پرداخت پول به ازاي كارنامه مطلع و البته با آن مخالفند، اما مضايق مالي مدارس آن قدر زياد است كه سرانه مدارس از عهده تامين اين نيازها برنمي‌آيند.

از حال و روز ما هم بنويسيد
مدير يكي از دبيرستان‌هاي دخترانه در منطقه 15 تهران، از ما مي‌خواهد يك سره به قاضي نرويم، چون مدارس هم توان تامين هزينه‌هاي جاري را ندارند. اين خانم مدير كه تاكيد مي‌كند نامش را ذكر نكنيم مي‌گويد: از حال و روز ما هم بنويسيد، متاسفانه مخارج مدرسه بالاست و ما مجبوريم از والدين كمك بگيريم چون امور مدرسه نمي‌گذرد.
كمي اعتبارات مدارس و دشواري اداره مدارس هرچه در زمان وزير پيشين به عنوان يكي از موانع پيشرفت برنامه‌هاي وزارت آموزش و پرورش عنوان شد، در زمان حميدرضا حاجي‌بابايي وزير جديد با خوشبيني نگاه مي‌شود، اين نحوه نگرش به كسري بودجه نظام آموزش هرچند براي ايجاد انسجام مديريت در وزارتخانه‌اي مانند آموزش و پرورش لازم است، اما نيازمند استفاده از اهرم‌هاي نظارتي براي جلوگيري از سوءاستفاده‌هاي احتمالي از اعتماد مردم است.

1500 ميليارد تومان كسري
اما كمبود اعتبارات فقط به حوزه رتق و فتق امور مدارس مربوط نيست، با وجودي كه در برخي منابع خبري از تامين اعتبارات كافي براي مدرسه‌سازي خبر مي‌رسد، رئيس كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس به مهر مي‌گويد: 50 درصد از اهداف مقاوم‌سازي مدارس در برنامه چهارم توسعه محقق نشده است و هنوز هم برخي از دانش‌آموزان در مدارس كانكسي درس مي‌خوانند.به گفته علي عباسپور تهراني از يكهزار ميليارد تومان بودجه مقاوم‌سازي مدارس براي سال آينده تنها 158 ميليارد تومان پيش‌بيني شده و حدود 850 ميليارد تومان از آن كسر شده كه قطعا به پروژه‌هاي بازسازي مدارس ضربه مي‌خورد.به موجب قانون مقاوم‌سازي مدارس كه در انتهاي دولت هشتم به تصويب مجلس رسيد، 4 ميليارد دلار براي بهسازي لرزه‌اي بايد در اختيار آموزش و پرورش قرار مي‌گرفت كه تا انتهاي برنامه چهارم توسعه كه پايان مهلت اجراي اين قانون بود، 2500 ميليارد تومان آن واريز شده و باقي آن تاكنون اختصاص نيافته است.
عباسپور با اشاره به سخنان وزير آموزش و پرورش درباره نداشتن كسري بودجه در سال تحصيلي آينده مي‌گويد: ما خوشحال مي‌شويم كه اين وزارتخانه كسري نداشته باشد، اما مسوولان اين وزارتخانه مي‌توانند اعتبارات مقاوم‌سازي مدارس را پرداخت نكنند و پيمانكاران نيز كار خود را رها كنند و بگوييم كه كسري بودجه هم نداريم.
بودجه پيشنهادي دولت براي وزارت آموزش و پرورش 11500 ميليارد تومان عنوان شده است.
نماينده مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي تصريح مي‌كند: در هر صورت اگر آموزش و پرورش قصد داشته باشد كه به همين روال كنوني حركت كند در سال آينده با 1500 ميليارد تومان كسري مواجه خواهد شد كه البته نبايد افزايش تورم را در اين مورد ناديده گرفت.رئيس كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي مي‌افزايد: ما قصد تخريب نداريم، اما اگر مسوولان آموزش و پرورش قصد داشته باشند بهتر از گذشته حركت كنند بايد به مسائل پرورشي، بهداشت، سلامت روحي و رواني دانش‌آموزان توجه كنند و در اين زمينه اعتبارات خوبي را تخصيص دهند.

خيال همه راحت برنامه‌ها دست‌يافتني است
اما وزير آموزش و پرورش با بيان اين كه مدرسه‌سازي براساس برنامه پنجم توسعه پيش مي‌رود مي‌گويد: در طول 4 سال گذشته از 13 ميليون و 200 هزار مترمربع ساختمان‌هايي كه براي تخريب و بازسازي پيش‌بيني شده بود، 48 درصد آنها يا تحويل شده يا در حال احداث است كه بازسازي 52 درصد باقي‌مانده هم در برنامه 5 ساله پنجم كاملا دست يافتني است.حاجي‌بابايي تاكيد مي‌كند: با توجه به بودجه‌هاي مصوب، با خيال راحت اين موضوع را اعلام مي‌كنم كه تا پايان دوره برنامه پنجم در كشور دغدغه‌اي به نام مدرسه به معنا و مفهوم امروز را نخواهيم داشت. از سال آينده شاهد برنامه‌هاي خوبي در زمينه نوسازي و مقاوم‌سازي خواهيم بود.به هر حال چه به قول نمايندگان مجلس نظام آموزش با كسري بودجه روبه‌رو باشد و چه كسري اعتبارات ربطي به اخذ وجه از والدين نداشته باشد، مديران مدارس براي اداره امور مجبورند اوليا را تحت فشار قرار دهند. فشاري كه بنا بر سليقه مدير و چانه‌زني والدين كم و زياد مي‌شود.