مشاهده نوجوانان ملبس به لباس‌های نارنجی که چوب جارویی در دست داشته یا از پشت خودرو حمل زباله شهرداری آویزان هستند، گسترش ناهنجاری خاصی را نشان می‌دهد که کلید حل آن در دست مسئولان است.
عمده این نوجوانان شب‌ها در خیابان‌های شهر پرسه‌زده و برای درآوردن لقمه نانی، خود را با آلودگی‌های زباله تهرانی وفق می‌دهند.
ایرنا در گزارشی نوشت: این عده نه از حقوق و مزایای خود اطلاعی دارند و نه فیش حقوقی به آنها داده می‌شود، حتی در اکثر اوقات پیمانکار خود را نیز ندیده‌اند.
نوجوانانی که از وضع معیشتی نامطلوب برخوردارند و تحصیل نمی‌کنند، شکارهای خوبی برای پیمانکارانی هستند که در جست‌وجوی نیروی کار ارزان قیمت حتی از سن 13 و 14 سال نیز نمی گذرند.
هفته گذشته جراید صبح کشور، خبرهایی مبنی بر حضور کودکان 13 و 14 ساله در نظافت شهر تهران درج کردند که همگی از سوی پیمانکاران شهرداری تهران به کار گرفته شده‌اند.
کودکانی که به گفته روزنامه‌ها، هم افغانی و هم ایرانی بوده و فعالیت آنها در کارهای خدماتی شهرداری خلاف قانون است.
بکارگیری کودکان زیر 15 سال در انجام امور نظافت شهر تابع قانون نیست و تنها مسئولان امر می‌توانند از رشد و گسترش این گونه حرکت‌ها در جامعه جلوگیری کنند.
ناحیه یک شهرداری منطقه 12 تهران یکی از محل‌های فعالیت کودکان کم سن و سال در نظافت شهری است.
شهردار این ناحیه در این باره به جراید گفت: بکارگیری این افراد توسط پیمانکاران صورت می‌گیرد و شهرداری نقشی در این میان ندارد.
نامدار شیخی با بیان این که این عده برای پیمانکاران شهرداری کار می‌کنند، اظهار داشت: ما به پیمانکاران تذکر داده‌ایم که استفاده از اتباع خارجی برای کار ممنوع است، اما واقعیت این است که کارگر خدماتی وجود ندارد تا تن به کار نظافتی بدهد.
وی تصریح کرد: برای ما بسیار راحت است که پیمانکاران را از بکارگیری کودکان بازداریم، اما در هر صورت همین کودکان اگر کار نکنند، چه بکنند و زندگی آنها چگونه اداره شود.
این مقام مسئول در شهرداری تهران خاطرنشان کرد: ساعت کار این کودکان با کارگران کارخانجات متفاوت است و آنها در 3 شیفت 3 ساعته کار می‌کنند.
وی تاکید کرد: از شهرداری به ما ابلاغ شده است که اتباع خارجی نباید در فعالیت‌ها به کار گرفته شوند، اما برخی چیزها عمومیت پیدا کرده است.
شیخی، کودکانی که در خدمات شست‌وشوی شهری شهرداری منطقه 12 فعالیت می‌کنند را اهل استان «کردستان» معرفی کرد و گفت: آنها برای 3 شیفت کاری، ماهانه 100 هزار تومان حقوق می‌گیرند.
این که در شهرداری تهران کودکان زیادی برای نظافت شهر کار می‌کنند، موضوع مهمی است که در هیچ عرف و قانونی، مشروعیت آن نیامده است و تداوم آن می‌تواند مشکلات بسیاری را برای شهرنشینان داشته باشد. معاون خدمات شهری شهرداری تهران با بیان این که بکارگیری کارگران زیر 15 سال در شهرداری تهران ممنوع است، گفت: به شهرداری‌های مناطق تهران تذکر داده‌ایم که نباید از افراد زیر 15 سال برای انجام کارهای خدماتی شهر استفاده کنند.
محمد محمدی زاده افزود: در صورت برخورد با چنین مواردی قطعا برخورد خواهیم کرد.
وی درخصوص فعالیت کودکان افغانی می‌گوید: نیروهای افغانی که در خدمات شهری و از سوی پیمانکاران کار می‌کنند، تابع قانون کار بوده و صلاحیت آنها از سوی وزارت کار تعیین می‌شود.
وی تاکید کرد: شهرداری با هیچ کارگری قرارداد ندارد، بلکه پیمانکار با کارگران و شهرداری قرارداد می‌بندد.
محمدی‌زاده گفت: شهرداری تهران سعی دارد تصدیگری را به بخش خصوصی واگذار کند، بنابراین تعداد زیادی پیمانکار دارد که در قسمت‌های مختلف شهرداری مشغول به کار هستند.
براساس ماده 79 قانون کار، به کار گماردن کودکان کمتر از 15 سال ممنوع است و تحت هیچ شرایطی نباید صورت گیرد.
همچنین براساس ماده 80 همین قانون، افراد 15 تا 17 سال تمام، در بدو استخدام باید مورد آزمایشات پزشکی قرار گیرند و در ماده 81 تکرار این آزمایش‌ها در هر سال الزامی شده است.
هم اکنون کودکانی در نظافت شهر تهران مشغول هستند که براساس ماده 84 قانون کار، شغل نوجوان باید ماهیتا به گونه‌ای باشد که به سلامت جسم و اخلاق او آسیب نرساند.
به گفته کارشناسان، کودکانی که اینگونه برای نظافت شهر به کار گرفته می‌شوند، کودکان کار هستند که به جای درس خواندن در مدرسه، در خیابان‌ها به کار گرفته می‌شوند.
یک جامعه شناس در تعریف کودکان کار و خیابانی به خبرنگار ما گفت: کودکان خیابانی و کار به کودکانی اطلاق می‌شود که زیر 18 سال سن دارند و با یک وضعیت غیربهداشتی، ناسالم و آشفته برای امرار معاش در مشاغل مختلف فعالیت دارند.
«زهرا کربلایی» افزود: این کودکان در واقع کودکان شاغلی هستند که برای کسب درآمد برای خانواده در خیابان یا کارگاه‌های پنهان، کار می‌کنند.
به گفته وی، این گروه از کودکان مشکلات پیچیده‌ای دارند، برای آنها خیابان به منزله خانه و افراد خیابانی و سرکارگر برای آنها حکم خانواده را دارند.
وی با تاکید بر این نکته که برخی از این کودکان تنها نان آور خانواده هستند، اظهار داشت: با ممانعت از کار این دسته از کودکان، خانواده با بحران مالی شدید روبه‌رو می‌شود و این فشار اقتصادی، اعضای خانواده را با مشکلات عدیده مانند سوق داده شدن به سوی انحرافات و ناهنجاری‌های اجتماعی روبه‌رو می‌کند.