امید سلیمی بنی: "دیروز جلسه ای بودیم که رئیس خانه کارگر هم حضور داشت. می گفت یکی از اعضای خانه کارگر به او مراجعه کرده و گفته برای معالجه بیماری اش سراغ یکی از بیمارستانها رفته و پزشک درخواست 2 میلیون تومان زیرمیزی کرده. نمی دانیم با این وضعیت چه کنیم، چون نه حریف دکترها می شویم و نه بیماران از ترس به خطر افتادن روند درمانشان، مسایل را شفاف به ما می گویند."
این درد و دل مسئول رسیدگی به شکایات یکی از بیمارستانهای عمومی در شهرستانهای جنوب غرب کشور است. کسی که به دلیل مسئولین داشتن در "طرح تکریم"، شکایت بیماران را بر عهده گرفته و حالا از عمده ترین شکایت مراجعان می گوید: زیرمیزی!
به گفته این مسئول که نمی خواهد از وی نامی در گزارش برده شود، برخی از پزشکان، خصوصا شاغلان در رشته های جراحی های عمومی و خاص، برای نوبت دادن به بیماران، مردم را به مطبهای خصوصی خود فرا می خوانند و بعد، از بیماران، پولهایی را مطالبه می کنند که دیگر این روزها عادی شده است. همه چیز عادی شده است، حتی پرداخت چند برابر کل هزینه بیمارستان به یک پزشک.

زیر کدام میز؟
"زیرمیزی"، این اسم پولی است که این روزها گرفتن و دادن آن در بیمارستانها کاملا جا افتاده است. پولی که از طرف مریض به بعضی دکترها داده می شود تا پزشک عمل جراحی یا معالجه را آغاز کند و بیمار مطمئن باشد که خدمات درمانی خود را به موقع دریافت می کند. این روزها صدای همه از دادن زیرمیزی درآمده است. بیماران از پولهای میلیونی می گویند که بعضی پزشکان معالج درخواست می کنند، بیمارستانها از بی قانونی برخی اطبا می گویند و همه دکترها نیز از درآمد خود و وضعیت پرداخت بیمارستانها ناراضی اند. حالا دیگر کار به جایی رسیده است که مسئولان سازمان نظام پزشکی کشور هم با آسیب شناسی پدیده زیر میزی، از پایین بودن تعرفه ها و همچنین تاخیرهای طولانی مدت بیمه ها در پرداخت مطالبات پزشکان در بخش دولتی به عنوان دلایل رواج زیرمیزی نام می برند. کار حتی به جایی رسید که سال گذشته، وزیر بهداشت با اشاره به رواج پدیده زیرمیزی از بیمارستانهای دولتی شهرستانها به عنوان اصلی ترین مرکز دریافت زیرمیزی نام برد و معاون سلامت این وزارتخانه نیز گفت: در تهران به‌دلیل وجود بیمارستان‌های خصوصی و اینکه تعرفه پزشکی مناسبی دارند پدیده زیرمیزی کمتر است. با وجود گفتن این اظهارات از سوی یکی از مقامات معتمد وزارت، باید پرسید آیا واقعا زیرمیزی تنها در شهرستانهای دور افتاده و تنها در بیمارستانهای دولتی وجود دارد؟

نامها و نشانیها
زمانی، بعضی پزشکان خاطی، هنگام دریافت پول زیرمیزی، با هزار اما و اگر، بیمار را به منشی خود ارجاع می دادند تا وی زحمت گرفتن پول را بر عهده بگیرد. ولی ظاهرا اکنون، شکل دریافت زیرمیزی عوض شده است. تحقیقات خبرنگار "خبرآنلاین" نشان می دهد برخی رشته های تخصصی جراحی به عنوان اینکه برای اعمال جراحی، نیاز به تجهیزات خاصی است که پزشک خود باید از بازار آزاد تهیه کند، مبلغ کلانی را از بیمار دریافت می کنند. به گفته مقامات یکی از بیمارستانها، برخی از رشته ها مانند ارتوپدی، به بهانه، گرفتن پیچ و پلاک و تجهیزات عمل، پولهایی را از بیمار می گیرند و در نهایت، همان تجهیزاتی را استفاده می کنند که بیمارستان ارائه کرده است. این گونه که پیداست تعداد محدودی از پزشکان، در نهایت بی انصافی، کاری کرده اند تا بیماران به هیچ عنوان جرات نداشته باشند مشکل خود را به مسئولان در میان بگذارند.
"بیمار می گوید من پول ندارم. با دکتر حرف بزنید تا کمتر بگیرد. می گوییم کتبا بنویس تا پزشک را تعقیب کنیم. مریض بینوا می گوید اگر از پزشک شکایت کنیم، ممکن است درمان را ادامه ندهد. برای ما سلامتی خیلی مهمتر از گیر انداختن پزشک است. ولی خواهش می کنیم بگویید کمتر بگیرند. به خدا نداریم." این را یکی از کارکنان بیمارستانی می گوید که سالهاست در روابط عمومی مرکز درمانی ... کار می کند. به گفته وی، اگر نیاز به ارائه درخواستهای مردم بود، حاضر است به عنوان درد و دل بیماران، آن را در اختیار روزنامه قرار دهد. با این حال، به گفته وی، با ریش سفیدی او که در آستانه بازنشستگی است، برخی از پزشکان دریافت کننده زیرمیزی، قبول می کنند مبلغ درخواست خود را کاهش دهند، ولی مشکل همچنان باقی می ماند.

تعرفه های پایین، پرداخت دیرهنگام
چرا پدیده زیرمیزی در برخی از مراکز درمانی، این قدر شایع شده است؟ این موضوعی است که دکتر سیدشهاب الدین صدر، یکی از وکلای عضو هیات رئیسه مجلس و رئیس سازمان پزشکی قانونی، از اصل، آن را رد می کند. به گفته وی "بعضی افراد در بیمارستان‌های دولتی که ممکن است به اندازه تعداد انگشتان دست باشند" زیر میزی می گیرند. البته از متن خبری که خبرگزاری فارس در 12 مردادماه جاری منتشر کرده است، معلوم نیست منظور وی از تعداد انگشت شمار پزشکان زیرمیزی بگیر، آمار پزشکان خاطی در کل کشور است و یا در هر بیمارستان دولتی، پزشکانی که "ممکن است تعدادشان به اندازه انگشتان دست باشد" اقدام به گرفتن زیرمیزی می کنند. هر چه که هست، نگاه منطقی و معقول تر را دکتر عزت الله گل علیزاده دارد.
این عضو شورای عالی نظام پزشکی در گفتگو با خبرگزاری مهر می گوید: "تعرفه های دولتی خیلی پایین است و این موضوع ارتباطی به سازمان نظام پزشکی ندارد و متاسفانه بیمه ها در کشور از قدرت خیلی پایینی برخوردارند. از طرفی دلیل اینکه پزشکان بخش دولتی به سمت زیرمیزی تمایل دارند، پایین بودن تعرفه ها و همچنین تاخیرهای طولانی مدت بیمه ها در پرداخت مطالبات پزشکان در بخش دولتی است."
این دقیقا ترجمه همان حرفی است که برخی از پزشکان در توجیه کار خود می زنند. "می گویند ضریب kجراحی کم است. بعضی ارتوپدها می گویند یک عمل جراحی سنگین برای ما فقط 35 تا 40 هزار تومان درآمد دارد، در حالی که در بیمارستان خصوصی و یا کشورهای همجوار، همین خدمت با بهای 20 یا 30 برابر بیشتر انجام می شود." این گفته همان مسئول رسیدگی به شکایات بیماران بیمارستان عمومی است که در این قسمت، حق را به پزشک می دهد. ولی در این میان، حق مردم و بیمارانی که هر کدام برای خالی نبودن عریضه هم که شده، دفترچه یا کارت بیمه دولتی و عمومی را به پذیرش بیمارستان ارائه کرده اند و هر روز پرونده بستری آنها توسط ماموران بیمه، کنترل و امضا می شود، چه می شود؟

برخورد، خط و نشان و دیگر هیچ
با وجودی که گفته می شود قوانین سختگیرانه ای برای مبارزه با زیرمیزی تصویب شده و نظامهای نظارتی، ارائه قاطعی برای مبارزه با زیرمیزی دارند، همچنان اخباری از رواج این پدیده، به گوش می رسد. چندی پیش، رئیس سازمان نظام پزشکی کشور اعلام کرده بود با هر یک ریالی که به‌عنوان زیرمیزی از سوی پزشکان در بخش‌های مختلف پزشکی از بیماران دریافت شده، برخورد جدی و قطعی خواهند کرد. ولی هر مریضی که پایش به مریضخانه رسیده و احیانا درخواست زیرمیزی از او شده است، نمی تواند در ازای درخواست پول از سوی پزشک معالج خود که هر اسم و عنوانی را ممکن است از "حق نوبت" تا "پول خرید تجهیزات خارجی" داشته باشد، بگوید دکتر صدر گفته است: "پزشکان متخصص و غیرمتخصص مجاز به اخذ هیچ پولی به‌عنوان زیرمیزی برای پذیرش بیمار و حتی انجام عمل جراحی با کیفیت عالی نیستند." چون وقتی پای جان در میان باشد، باید هر چه را که طبیب می طلبد، مهیا کرد. شاید برای همین است چند قرن پیش، حافظ سروده: تنت به ناز طبیبان نیازمند مباد!