مسئول اتاق فكر نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاهها در نشست همانديشي پيرامون فرهنگ و رسانه كه در دفتر تبليغات اسلامي خراسان رضوي برگزار شد، اظهار داشت: گاهي اوقات انسانها از هنر در تأمين لذتهاي مادي، نيازهاي دنيايي و احساسات سطحي خود استفاده ميكنند اما هيچگاه استفاده فراوان از هنر براي امور پست مادي نبايد ما را فريب دهد؛ اصل هنر براي بيان آن چيزي است كه در دنيا بهصورت حسي ديده نميشود و به صورت علمي در كلمات نميگنجد.
وي ادامه داد: آن دسته از معارف عميق معنوي كه عرفا مطرح ميكنند، و انسان براي رسيدن به آنها بايد از طريق شهود دسترسي پيدا كند، توسط هنر(به عنوان واسطه بين انسان ) حاصل ميشود.
حجتالاسلام پناهيان اصل كاركرد هنر را معنويت دانست، و بيان داشت: در برخي از زمانها مردم پاي داستانهايي كه تغذيهكننده افكار آنهاست، نشسته و استفاده ميكنند اما هنر با هر ابزاري و هر تكنيكي كه ايجاد شود براي معنويت مفيدتر است.
اين مدرس حوزه علميه همچنين يادآور شد: گاهي اوقات به طور كلي گفته ميشود كه تلويزيون، سينما و فيلم چون از تمدن و فرهنگ غرب(تمدني مادي) به ما رسيده و خواستگاهش آنجا بوده، بيشتر به شهوات پرداخته است و با خود فرهنگي خاص را وارد كرده كه اساسا اين پديده(سينما و تليوزيون) را آلوده ميكند و در صورتي كه هنرمندان ما مجبور باشند از اين ظرفيت استفاده كننند از باب ناچاري و دشواري است، معمولا براي چنين نگاهي مثالهايي مطرح ميشود مثلا ميگويند هنر در مساجد تجريدي است و اگر گل و بوتهاي هم در نقش محراب مشاهده ميشود، گل بوته تجريدي است يعني ريشه ندارد و همه به اين نكته اشراف دارند كه اين گل و بوته تجريدي است و واقعي نيست.
وي با اشاره به اينكه هنر در غرب از نقاشي در كليساها آغاز شده و در سينما به عنوان تصوير نمايان شده است، بيان داشت: اساس تصوير چيزي از جنس ماديات و نه معنويات است زيرا معنويات اموري غيرتصويري هستند.
اين استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: متأسفانه هنگامي كه مباحث معنويات و غيب مطرح ميشود ميگويند كه اين مباحث تناسبي با فيلم و تصوير ندارد، و پرداختن به اين مباحث با استفاده از فيلم و تصوير كاري بسيار دشوار، نشدني و نابهجا است.
استاد دانشگاه تهران گفت: ما معتقديم كه فيلم محل نشان دادن تصوير نيست، زيرا محل نشان دادن بخش نامرئي تصاوير (عمل و عكسالعمل) است و فيلم با نقاشي و عكس تفاوتي محتوايي دارد، ممكن است شباهتهايي وجود داشته باشد اما در يك فيلم، بيننده تنها كنشها و واكنشها را ميبيند.
وي بيان داشت: در قرآن ذكر شده است « كونوا دعاة الناس بغير السنتكم»، به غير از زبان مردم را دعوت كنيد؛ فيلم به جهت اينكه محلي براي نشان دادن عمل و عكسالعمل است، بيشتر از زبان و بيان در تبليغ دين كاربرد دارد و در دين توصيه شده است كه با عمل( كه ميتواند فيلم باشد) مردم را به دين دعوت كنيد.
اين فعال فرهنگي ادامه داد: بيننده هنگام مشاهده فيلم منتظر ديدن فعل، عمل و عكسالعمل است و در صورتي كه اين فعل و عكسالعمل ديني باشد، خيلي ميتواند در او تأثيرگذار باشد.
وي با بيان اينكه هيچگاه پرداختن به فيلم از ارزش سخنراني نميكاهد، بيان داشت: توليد فيلم از ارزش علوم ديني نميكاهد، زيرا اين علوم نقش اسكلت را ايفا ميكند و انسان ميتواند با استفاده از اين علوم ساختارها را استحاكم بخشد.
مسئول اتاق فكر نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاهها افزود: اين سازه و اسكلت بايد نمايي داشته باشه و نماي اين كار معماري و هنر است، بسياري از مشكلات جامعه به جهت اين است كه مردم تصويري اجرا شده از دين در صحنههاي زيبا و جذاب نديدهاند.
وي تصريح كرد: هنگامي كه به قرآن مراجعه ميكنيم مشاهده ميكنيم كه قرآن بيشتر از اينكه برهانها بيان كند آنها را به تصوير ميكشد و در صورتي كه قرآن را ملاك تبليغ قرار دهيم و همه اين مسئله را بپذيرند و شيوه تبليغ در قرآن را ملاك قرار دهند، ميتوانند از شيوههاي تصويري در تبليغ استفاده كنند؛ ما بايد محتوا را به اقتضاي فيلم به تصوير بكشيم زيرا در فيلم عمل قابل تصوير است.
حجتالاسلام پناهيان همچنين با بيان اينكه فيلمها بايد به بهانههاي ساه، جذاب و غيراسلامي(در ظاهر) ساخته شوند و بايد از قابليتهاي صحيح عرصه سينما در راستاي تبليغ دين استفاده كرد.
وي زبان جهان امروز را زبان تصوير دانست و گفت: بايد از زبان تصوير براي بيان معارف ديني استفاده مناسب داشت و ساير مسائل و مشكلات بشري را با استفاده از اين زبان حل كرد.
اين استاد حوزه و دانشگاه اظهار داشت: كار در فضاي بينالملل خيلي راحتتر از فضاي ايران است و با استفاده از مترجمان ميتوان فضاي غرب را با كمترين استدلال به نفع اسلام تغيير دارد، زيرا غرب حرف باطل ميزند و براي جا انداختن سخن خود بايد تلاش كند اما مسلمانان و جهان اسلام به جهت اينكه حرف حق ميزنند نيازي به جا انداختن كلام اسلامي ندارند.
وي با بيان اينكه مبلغان و طلاب حوزههاي علميه نبايد خود را از فضاهاي فرهنگي در عرصه بينالمللي كنار بكشند، تصريح كرد: خداوند متعال در قرآن ميفرمايد« جاءالحق و زهق الباطل»، حق آمد و باطل از ميان رفت، در اين آيه قرآن نزاع بين حق و باطل بيان شده است و بعد در ادامه آيه ذكر شده است «ان الباطل كان زهوقا»، به يقين باطل از ميان رفتنى است؛ مبلغان و طلاب حوزههاي علميه بايد اين آيه را براي زندگي بشري الگو قرار دهند و در عرصههاي بينالمللي تلاش كنند.
اين فعال فرهنگي اظهار داشت: فيلم ساختن در خدمت ماديات خيلي سختتر از فيلم ساختن در خدمت معنويات است، زيرا فيلم محل نشان دادن كنش و واكنشها است.
وي با بيان اينكه برخي معتقدند كه سينما نتيجه رشد و تكنولوژي بوده است، بيان داشت: تكنولوژي سينما و فيلم ممكن است جهت درستي نداشته باشد اما تمام قطعات و نتايج آن را نميتوانيم نفي كنيم و پيش از اينكه سينما را نتيجه غرب بداينم بايد در نقد يك تمدن دقت كنيم كه چگونه نقد صورت بگيرد.
مسئول اتاق فكر نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاهها گفت: انسان به جاودانگي و خلاقيت علاقه دارد و هنگامي كه اين امر در جهت غلط قرار بگيرد همه اين ظرفيتها را در جهت غلط استفاده ميكند و يا بالعكس؛ هنگامي كه انسان از ويژگيهاي خودش در جهت غلط استفاده كند به تمدن غرب نزديك شده است و اما در عين حال در اين تمدن پديدههايي ميبينيم كه نشانههايي از فطرت است.
وي گفت: بايد به ابزار سينما به عنوان ابزار خودي نگاه شود و كار كردن با اين ابزار باعث ميشود كه تكنيكهايي جديدي حاصل شود و در صورتي كه فيلم اسلامي تليد شود به تكنيكها و نمادهاي جديدي خواهيم رسيد كه با ذائقههاي مردم متناسب باشد.
حجتالاسلام پناهيان با بيان اين مطلب كه عصر رسانه با عصر ظهور برابر است، اظهار داشت: هيچ مقدمهاي از مقدمات فرج به اندازه عصر رسانه تأثيرگذار نيست؛ دين چيزي از جنس بلاغ، گفتوگو، تبليغ، انديشه، كلمه و پيام است و عرصهاي همانند اينترنت و رسانه از بهترين بسترها براي ظهور حضرت به حساب ميآيند.
| 