هموطن آنلاین _ عظيمي _ «لامپ هاي کم مصرف غيراستاندارد اما ارزان را نخريد». اين هشدار را مدير دفتر مديريت مصرف توانير، داده و گفته است که اين روزها شاهد ورود لامپ هاي کم مصرف تقلبي در بازار هستيم که معمولا قيمتي کمتر از ديگر نمونه هاي مشابه خود دارند.
«عليرضا احمدي يزدي» به ايسنا گفت: مشترکان بايد در خريد لامپ هاي کم مصرف به برچسب انرژي توجه ويژه اي داشته باشند و اصل ضمانت نامه معتبر يک ساله لامپ را از فروشنده بگيرند و اگر مشترکان، لامپ کم مصرفي را با قيمتي ۴۰ تا ۵۰ درصد کم تر از نمونه هاي مشابه در بازار مشاهده کردند، در بي کيفيت بودن آن شک نداشته باشند. به گفته وي قيمت ارزان اين لامپ ها نبايد باعث فريب مشتريان شود، زيرا اين گونه لامپ هاي ارزان قيمت به علت توان مصرفي بيشتر از عدد درج شده بر روي لامپ، باعث تحميل هزينه بيشتري به مصرف کنندگان مي شود.
وفور لامپ هاي غيراستاندارد در بازار

به اعتقاد کارشناسان، ميليون ها لامپ کم مصرف غيراستاندارد وارد بازار شده و حتي گاهي با قيمت يارانه اي به فروش مي رسد.
يک مقام مسئول در توانير با اشاره به ورود گسترده لامپ هاي غيراستاندارد و بي کيفيت به بازار برق ايران به «مهر» گفت: اين لامپ ها به صورت قاچاق وارد کشور شده اند و وزارت نيرو استفاده از لامپ هاي وارداتي غيراستاندارد را به هيچ وجه به شهروندان توصيه نمي کند.
عليرضا احمدي يزدي افزود: اين لامپ ها هيچ گونه نشان استاندارد و ضمانت نامه اي ندارند و مشکلات فني متعددي دارند.وي با بيان اين که لامپ هاي وارداتي با توان ۴۰ وات تنها به اندازه ۲۵وات روشنايي توليد مي کنند، اظهار داشت: همچنين اين کالاها ساعت کارکرد بسيار پاييني دارند. به طوري که لامپ استاندارد بايد ۸ تا ۱۰ هزار ساعت روشنايي داشته باشد اين لامپ ها کمتر از اين ميزان کارکرد دارد.
وي پايين بودن ميزان درخشندگي را يکي ديگر از مشکلات فني لامپ هاي غيراستاندارد عنوان کرد و افزود: با توجه به اين که لامپ ها به صورت قاچاق و از مبادي غيررسمي وارد کشور مي شود قيمت بسيار پاييني دارند.
اين کارشناس مسئول با بيان اين مطلب که کارايي اين لامپ ها در مقايسه با نمونه هاي ساخت داخلي خيلي پايين است، گفت: بر اين اساس مشترکان بايد به جاي يک لامپ ايراني در يک دوره مشخص ۳ تا ۴ عدد از اين لامپ ها را خريداري کنند که اين موضوع هزينه هاي خانواده ها را هم افزايش مي دهد.
وي با اعلام اين که هم اکنون امکان ساخت سالانه حدود ۵۰ ميليون شعله لامپ استاندارد در داخل کشور وجود دارد گفت: با توجه به ظرفيت توليد داخل هيچ گونه مشکلي در تامين نيازهاي کشور وجود ندارد .
علت خريد مردم چيست؟

وزارت نيرو تلاش مي کند تا با ارائه الگوي مصرف صحيح، روش هاي استفاده مناسب از انرژي برق را به خانواده نشان دهد. به موازات اين نوع تلاش ها به منظور کاهش مصرف برق در کشور، بحث توليد و فروش لامپ هاي کم مصرف به ميان آمد و مصرف کنندگان و مشتريان لامپ هاي کم مصرف هم اين راه را کوتاه ترين مسير براي صرفه جويي مي بينند و با همين قصد از خريد انواع و اقسام لامپ هاي کم مصرف استقبال مي کنند.
«مهرداد اميني» کارمند بانک، تبليغات گسترده درباره لامپ هاي کم مصرف را عامل مهمي در خريد اين نوع لامپ ها مي داند و مي گويد: به اشکال مختلف انواع و اقسام لامپ هاي کم مصرف تبليغ مي شود. البته درست است که کاهش مصرف برق نياز به فرهنگ سازي دارد و خانواده ها بايد به مرور به اين نتيجه برسند که مصرف برق خود را مديريت کنند اما از زماني که بحث لامپ هاي کم مصرف مطرح شد بيشتر افراد بر اين باور بودند که استفاده از اين نوع لامپ ها، مسير استفاده درست از انرژي برق را براي آن ها کوتاه مي کند.
به همين دليل مردم به سمت خريد اين نوع لامپ ها روي آوردند و به تبعات و مضرات اين لامپ ها فکر نکردند و حتي نمي دانند کدام نوع لامپ کم مصرف استاندارد است.
«افشين سرابي» با ۱۵ سال سابقه برق کاري و انجام کارهاي الکتريکي با بيان اين مطلب که تبليغات استفاده از لامپ هاي کم مصرف در خريد آن ها تأثيرگذار است مي گويد: در بيشتر کارهاي پيمانکاري و تعميراتي که براي مشتريان دارم آن ها بر استفاده از لامپ هاي کم مصرف تأکيد دارند و تصور مي کنند که با استفاده از لامپ هاي کم مصرف مي توانند مصرف برق خود را به طور چشم گيري کاهش دهند و فقط هم به اين جنبه موضوع فکر مي کنند و اين در حالي است که کارشناسان صنعت برق بارها نسبت به مضرات نور لامپ هاي کم مصرف هشدار داده اند اما مشتريان باز هم به ارزان بودن لامپ ها توجه دارند و با اين باور که لامپ هاي کم مصرف باعث صرفه جويي در مصرف مي شود، اقدام به خريد آن ها مي کنند.
فرهنگ مصرف

درست از زماني که لامپ هاي کم مصرف به بازار آمد، حرف و حديث هايي هم درباره کم مصرف بودن اين لامپ ها و خطرناک بودن آن ها مطرح شد اما شايد در ابتداي کار، هدف از استفاده از لامپ هاي کم مصرف اين بود تا از اين طريق بتوانند فرهنگ مصرف صحيح استفاده از انرژي برق را در بين مردم ترويج کنند و اين که در صورت استفاده از لامپ هاي کم مصرف استاندارد شده در اقتصاد ملي به اهداف مورد نظر در مصرف صحيح انرژي برق هم برسيم.
مهندس «حسين زاده» مدير دفتر مديريت مصرف شرکت توزيع برق مشهد در اين باره مي گويد: از سال ۸۸ موضوع استفاده از لامپ هاي کم مصرف با نگاه به اشاعه فرهنگ صحيح مصرف مطرح شد و به همين دليل دولت، کار ترويج فرهنگ مصرف برق را با برخي لامپ هاي يارانه اي کم مصرف شروع کرد تا در کنار عرضه لامپ هاي کم مصرف با استانداردهاي مشخص، بتواند فرهنگ مصرف درست را هم به مردم آموزش دهد.
وي با بيان اين مطلب که در خريد لامپ ها بايد به استاندارد بودن آن ها توجه کرد مي گويد: به عنوان مثال در سال ۷۹ نمونه اي از لامپ هايي که در بازار عرضه مي شد، مورد آزمايش قرار گرفت و مشخص شد که لامپ هاي ۳۵ واتي که در بازار فروخته مي شد، ۲۰ واتي بود اما روي لامپ ۳۵ وات نوشته شده بود. طبيعي است که طول عمر لامپ ۲۰ واتي نسبت به ۳۰ واتي کم است و اين نوع لامپ ها، يک بار مصرف محسوب مي شود بنابراين استانداردهاي لازم در اين نوع لامپ رعايت نشده بود.
وي مي افزايد: تقريبا ۹۰درصد لامپ هاي کم مصرف که به صورت قاچاق وارد کشور مي شود و در بازار به فروش مي رسد ممکن است استانداردهاي لازم را نداشته باشد.
در واقع ممکن است لامپ هاي موجود کم مصرف هم باشد و تحت همين عنوان هم به مشتري فروخته شود اما مشکل زماني به وجود مي آيد که لامپ ها استانداردهاي لازم را نداشته باشند و در حال حاضر هم بيشتر لامپ هاي غيراستاندارد وارداتي استانداردهاي مورد نظر را ندارد. يک لامپ استاندارد بايد طول عمر مفيد داشته باشد همچنين شعاع نوري لامپ را بايد مورد توجه قرارداد و ابزارهايي که در داخل لامپ به کار مي رود بايد استاندارد باشد.
مزاياي لامپ هاي استاندارد

البته کارشناسان مزاياي استفاده از لامپ هاي کم مصرف را از منظر اقتصاد ملي و اقتصاد خانوار مورد توجه قرار مي دهند.
مهندس افروخته کارشناس برق از همين منظر به موضوع نگاه مي کند و مي گويد: با پيشرفت فناوري، لامپ هاي کم مصرف ساخته شده است و واقعا اين لامپ ها به اقتصاد ملي هم کمک مي کند و در مجموع مصرف انرژي را در کشور کم مي کند. به عنوان مثال گفته مي شود که ميزان انرژي مصرف شده در ايران به اندازه کشور چين است.
بنابراين براي کاهش ميزان انرژي بايد در درجه اول فرهنگ سازي کرد تا مردم راه هاي استفاده صحيح از انرژي را ياد بگيرند و وقتي گفته مي شود که اگر هر خانوار با خاموش کردن حتي يک لامپ اضافه مي تواند به مصرف انرژي در کشور کمک کند، ترويج اين فرهنگ ما را در ميزان مصرف انرژي ملي کمک خواهد کرد بنابراين فرهنگ سازي بايد در اولويت قرار بگيرد و به اشکال مختلف بايد تبليغ کرد تا يک باور مثبت در وجود افراد نهادينه شود. در واقع ميزان انرژي مصرفي در کشور ما بالاست و به همين دليل طرح هدفمندکردن يارانه ها را در حوزه مصرف انرژي به عنوان يک اولويت دنبال مي کنيم اما در کنار اين نوع فرهنگ سازي ها، استفاده از لامپ هاي کم مصرف بايد در دستور کار باشد و شايد دولت به همين دليل از ابتدا با طرح توزيع لامپ هاي يارانه اي وارد عمل شده تا از اين طريق استفاده از لامپ هاي کم مصرف را در سبد خانوارها جاي دهد. ولي شرط استفاده از لامپ هاي کم مصرف هم اين است که اين لامپ ها استانداردهاي لازم را داشته باشد.
مضرات لامپ هاي تقلبي و غيراستاندارد

از زماني که توزيع لامپ هاي کم مصرف يارانه اي با هدف کاهش مصرف انرژي در کشور شروع شد، وزارت نيرو هم تبليغات گسترده اي را مبني بر استفاده از لامپ هاي کم مصرف آغاز کرد و در طول مدت اين تبليغات، شهروندان زيادي به استفاده از لامپ هاي کم مصرف گرايش پيدا کردند و حتي لامپ هاي کم مصرف به شکل وسيعي در ادارات، کارخانه ها و دواير دولتي خريداري، توزيع و مصرف شد و اين در حالي بود که هم زمان با تبليغ گسترده وزارت نيرو براي استفاده از لامپ هاي کم مصرف به منظور صرفه جويي در مصرف برق و بهره وري از روشنايي بيشتر اين لامپ ها وزارت بهداشت نيز به کرات هشدارهايي را درباره عوارض و مضرات اين لامپ ها به شهروندان مي دهد.
کارشناسان درباره عوارض لامپ هاي کم مصرف به خستگي زودرس، افسردگي، ضعف و بي حالي، از دست دادن تمرکز، کاهش بهره وري يا بازده کاري و افزايش تنش هاي روحي اشاره مي کنند.
يک کارشناس ارشد مدارهاي باز الکترونيکي با بيان اين مطلب که لامپ هاي موجود در بازار به ۲ دسته مهتابي (فلورسنت) و آفتابي(رشته اي خلاء) تقسيم مي شود، مي گويد: در لامپ هاي آفتابي حدود ۹۵ درصد انرژي الکتريسيته تبديل به گرما مي شود و تنها ۵درصد صرف روشنايي و توليد نور مي شود و استفاده از اين لامپ ها هيچ توجيه علمي ندارد و تقريبا در تمامي دنيا استفاده از اين لامپ ها منسوخ شده است.
وي درباره لامپ هاي مهتابي هم مي گويد: در صنايع خانگي حدود ۲۰ سال است که استفاده از اين لامپ ها رايج شده و گاهي راجع به معايب آن ها هم مطالبي منتشر مي شود. به عنوان مثال، لامپ هاي فلورسنت، داراي شرايط تغيير فرکانس نوري هستند به اين معنا که در هر لحظه چندين بار نور آن شدت و ضعف دارد که البته با چشم غيرمسلح ديده نمي شود و تنها دستگاه هاي الکترونيکي فرکانس سنج اين موضوع را مي تواند به خوبي تشخيص دهد و اين تغيير فرکانس براي چشم انسان بسيار خطرناک است. همچنين خاصيت يونيزاسيون نور لامپ هاي مهتابي به اثبات رسيده است و در بلندمدت مي تواند ضايعات عمقي در بافت و ضايعات سطحي پوست انسان و موجودات زنده ديگر ايجاد کند. علاوه بر اين، نور اين لامپ ها بر بافت هاي گياهي زنده، يون هاي موجود در آب وهوا و توليدات صنعتي که در ساخت آن ها از بافت هاي زنده استفاده شده نيز اثر منفي دارد و از اين رو هيچ گاه توصيه نمي شود که در مرغداري ها، گلخانه ها، لابراتوارهاي داروسازي و همچنين در موسساتي که از پوست و چرم، محصولات مختلف توليد مي شود از اين لامپ ها استفاده شود، زيرا بر بافت طبيعي اثر منفي دارد و موجب فساد زودرس آن مي شود.
خطر بمب شيميايي!

«محمود عابدي خرسند» مدير گروه تحقيقاتي فناوري سبز که در مورد لامپ هاي کم مصرف فلورسنتي يا مهتابي تحقيق کرده معتقد است که لامپ هاي کم مصرف همانند لامپ هاي فلورسنتي لوله اي هستند که براي توليد نور سفيد به ميزان ۵ ميلي گرم جيوه استفاده مي شود و لامپ هاي مهتابي برخلاف لامپ هاي رشته اي که ۵درصد انرژي را به نور تبديل مي کنند قادر هستند که ۹۵درصد انرژي را به نور تبديل کنند.
وي با تاکيد به اين که جيوه ماده سمي است به «مهر» گفت: انتشار اين ماده در محيط آثار نامطلوبي بر روي مغز جنين، عقيم شدن، سردرد و کاهش حافظه دارد. از اين رو در حال حاضر در دنيا استفاده از اين ماده در توليد «ترموستات» و «دماسنج ها» ممنوع اعلام شده است. اين محقق با تاکيد بر اين که مشکل اصلي اين ماده سمي زماني است که لامپ هاي کم مصرف شکسته مي شود و جيوه آن در محيط منتشر مي شود، گفت: تنکستن موجود در لامپ هاي رشته اي به مرور مستهلک و حباب شيشه اي آن به پودر «سيليس» تبديل مي شود. ولي زماني که لامپ هاي فلورسنتي فشرده شکسته مي شود پودر جيوه بر روي وسايل و اشياي موجود در محيط مي نشيند که در اين صورت لازم است ضمن استفاده از دستکش و دستمال هاي تنظيف، سيستم هاي تهويه، برودتي و جاروبرقي خاموش شود تا از انتشار آن در محيط زيست جلوگيري شود. علاوه بر اين، لامپ هاي کم مصرف بايد در مراکز بازيافت ويژه اي جمع آوري شود تا با زباله هاي معمول معدوم نشود.وي افزود: لامپ هاي کم مصرف از تغيير فرکانس (شدت و ضعف نور) برخوردارند، که اين موجب آسيب رساندن به چشم و ايجاد بيماري هايي چون آب مرواريد مي شود.
چکيده گزارش

با اجرايي شدن طرح هدفمندي يارانه ها، قيمت حامل هاي انرژي و خدمات زيربنايي افزايش يافت و راهکارهاي استفاده صحيح از انرژي در دستور کار دولت قرار گرفت که در اين ميان عرضه لامپ هاي کم مصرف يارانه اي مطرح شد و همواره بر استفاده از اين نوع لامپ ها براي کاهش مصرف انرژي برق تبليغ مي شود. مردم هم شايد ساده ترين راه کاهش مصرف برق را در استفاده از لامپ هاي کم مصرف مي دانند اما به مرور زمان هشدارهايي هم نسبت به خريد و مصرف برخي لامپ هاي کم مصرف غيراستاندارد و ارزان قيمت داده شد.عوارض ناشي از استفاده لامپ هاي کم مصرف به صورت خستگي هاي زودرس، بي حالي، از دست دادن تمرکز، کاهش کارآمدي و افزايش تنش هاي روحي و.... بروز مي کند. به همين دليل کارشناسان نسبت به خريد لامپ هاي کم مصرف غيراستاندارد وارداتي در بازار هشدار مي دهند.