هموطن آنلاین _عضو هيأت علمي جهاددانشگاهي مشهد گفت: صداوسيماي جمهوري اسلامي بايد در سياستگذاريهاي خود تغييرات بنيادي ايجاد كند.
دكتر حامد بخشي با بيان اين مطلب اظهار كرد: صداوسيماي جمهوري اسلامي بايد در سياستگذاريهاي خود تغييرات بنيادي ايجاد كند و براي نقطه شروع، وضعيت فرهنگي موجود جامعه را در برنامههاي خود سرلوحهي قرار دهد و به تدريج تغييرات فرهنگي به سمت فرهنگ آرماني ديني ايجاد كند، اما در حال حاضر فرهنگي در صداوسيما بر توليدات حاکم است که با فرهنگ موجود جامعه فاصله دارد و تودهي مردم قادر نيستند با آن رابطهي مناسبي برقرار کنند.
وي اضافه كرد: اولين نقطهي ضعف سيماي جمهوري اسلامي كه سر منشأ ساير نقاط ضعف ديگر آن است، انحصاري بودن اين رسانه است؛ انحصاري بودن يا مونوپولي در هر زمينهاي باعث ميشود که انگيزهي تغيير و اصلاح در سازمان جدي نباشد، چون دليلي براي اين کار وجود ندارد، همين امر در سيما باعث شده که اين سازمان از ذائقه مردم فاصله گرفته و به سمت پاسخگويي به اقليت خاصي حرکت کند.
دكتر بخشي با اشاره به فضاي اجتماعي شبكههاي ماهوارهيي و فضاي فرهنگي مخاطبان قبل از سال 1387، خاطرنشان كرد: قبل از سال 87، عمدتا شبكههاي ماهوارهيي فارسي زبان به دو گروه شبکههاي سياسي و سرگرم كننده تقسيم ميشدند كه هر دو داراي سطحي نازل بودند. شبكههاي سياسي عمدتا در مونولوگهايي عليه حکومت خلاصه ميشد و شبكههاي سرگرمي، پخشكننده نماهنگها و ترانههاي دسته چندمي بودند كه معمولا نياز به خريداري نداشت و لذا هزينه چنداني را براي شبكهها ايجاد نميكردند.
وي ادامه داد: شبكههاي ماهوارهيي خارجي در ابتدا بيشتر شامل برخي شبكههاي ترك بودند كه فضاي فرهنگي خاص خود را داشتند و اساسا مناسب فضاي خانوادگي نبودند و افراد خاصي با انگيزه كنجكاوي شخصي به آنها روي ميآوردند از اين رو، بافت اجتماعي استفادهكنندگان ماهواره معمولا شامل افراد مجرد يا زوجهاي جوان بدون فرزندي بود که تقيدات مذهبي بالايي نداشتند.
مدير گروه علوم اجتماعي جهاد دانشگاهي مشهد تصريح كرد: بعد از سال 87 يك تغيير قابل توجه و كليدي در محتواي شبکههاي ماهوارهيي فارسي زبان ايجاد شد كه موجب تغيير جدي در فضاي مخاطبان شد و آن ظهور شبکههايي در حوزه سرگرمي و سياسي بود.
وي افزود: بر اين اساس پخش سريالهاي تلويزيوني از شبكهاي كه خود را شبكه خانوادگي هم معرفي ميكرد، آغاز شد و در واقع هدف آن، خانوادهها بود. از همين زمان در سريالها از دوبله فارسي استفاده شد كه قبل از آن نبود و شبكه BBC فارسي نيز با ادعاي ارائه اطلاعات خبري به جاي نقد و بررسي جانبدارانه وقايع، خود را مطرح كرد.
عضو هيأت علمي جهاد دانشگاهي مشهد اظهار كرد: بعد از ظهور شبكهاي چون فارسي وان در زمره شبكههاي ماهوارهيي، بافت مخاطبان عوض شد و طبقه متوسط شهري به مخاطبان اين شبكه تبديل شدند كه اين امر در مورد شبكه BBC فارسي هم صدق ميكند، به طوري كه حوزه متوسط شهري و حتي افرادي با گرايشهاي مذهبي برنامههاي خبري اين شبكه را دنبال ميكردند.
مدير مرکز افکارسنجي جهاددانشگاهي مشهد با اشاره به اينکه آمار رسمياي در رابطه با استفادهکنندگان از ماهواره وجود ندارد، ابراز عقيده كرد: با اين حال براساس برخي آمارهاي غيررسمي ميزان استفاده از ماهواره در كل كشور 50 درصد و در تهران و شهرهاي بزرگ حدود 80 درصد برآورد مي شود.
دكتر بخشي با ارائه يک طبقه بندي از برنامه هاي شبکه "فارسي وان" گفت: اين شبکه سه تيپ مخاطب و سه تيپ برنامه در دستور كار خود دارد؛ دسته اول، سريالهاي كرهاي هستند كه براي قشرهاي فرهنگي متوسط و بالا پخش ميشوند و به فرهنگ جامعه ما نزديكترند؛ دسته دوم، سريالهاي آمريكايي هستند که به دليل اکشن بودن مخاطبان خاص خود را دارند و دسته سوم سريالهاي آمريكاي جنوبي است كه از لحاظ داستاني سطح نازلتري دارند و عمدتا مخاطب آنها طبقه متوسط رو به پايين است.
وي اظهار كرد: هم چنين ما شاهد نسل سوم شبکههاي ماهوارهيي هستيم که در واقع شبکههاي جامع تلويزيوني هستند، به اين معنا که تنها به برنامههاي سرگرمکننده يا سياسي بسنده نميکنند، بلکه طيفي از برنامههاي مستند علمي، پخش فيلم و برنامههاي زنده از نوع خاص خود را هم شامل ميشود و انواع سلايق و ذائقهها را در مخاطبان در نظر دارد.
مدير گروه پژوهشي علوم اجتماعي جهاددانشگاهي مشهد خاطرنشان كرد: شبكه فارسي وان در ساير شبكههاي ماهوارهيي تغيير ايجاد كرد و باعث شد كه ساختار برنامههاي ساير شبكهها نيز به سمت برنامههاي خانوادگي سوق پيدا كند و هزينههايي را براي خريد سريالها و دوبله فارسي آنها متحمل شوند، همچنين به نظر ميآيد كه برخي شبكهها در داخل كشور مانند شبکه ايرانيان نيز براي رقابت با اين شبکه وارد عمل شدند که خود پديده مثبتي در راستاي توليد برنامه هاي کيفي و مخاطب پسند به شمار مي رود. | 