هموطن آنلاین_ مريم خديوي _ «طرح تاسيس پايگاه علمي دايمي جمهوري اسلامي ايران در قطب جنوب» پس از سال ها مطالعه در پژوهشکده علوم دريايي موسسه ملي اقيانوس شناسي تهيه و به دولت ارائه شده است.
جنوبگان در آينده اقتصادي و سياسي جهان از اهميت بالايي برخوردار است از اين رو طرح تاسيس اين پايگاه توسط کشورمان مورد مطالعه قرارگرفت.
اما اين اقدام چه مزايا و اهميتي براي کشورمان به همراه دارد؟
اهميت راهبردي

دکتر وحيد چگيني، رئيس موسسه ملي اقيانوس شناسي در اين باره به خراسان مي گويد: پس از سال ها مطالعه درباره مسائل مرتبط با جنوبگان و پي گيري اخبار مرتبط با اين قاره ناشناخته طرح تاسيس پايگاه دايمي کشورمان در قطب جنوب توسط پژوهشکده علوم دريايي موسسه ملي اقيانوس شناسي تهيه شده است که ورود ايران به عرصه مطالعات جنوبگان و گسترش حوزه تحقيقات به دورترين بخش هاي جهان و پيشرفته ترين فناوري هاي جديد گامي در تامين منافع کشور در آينده نه چندان دور است.
وي اظهار مي دارد: جهان امروز به سرعت در حال تغيير و تحولات است و رقابت هاي سخت بر سر تصاحب منابع و تامين منافع در ميان کشورها وجود دارد. از طرفي محدوديت منابع کشف شده، کشورها را به فکر استفاده از منابع جديد در مناطقي انداخته که تاکنون درباره آن ها کمتر مي دانستيم. يکي از اين مناطق بستر اقيانوس ها و مناطق دوردست جنوبگان است.
دکتر چگيني يادآور مي شود: حضور ايران در جنوبگان به توسعه علمي کشور کمک مي کند تا در اين سرزمين ناشناخته به تحقيقاتي در زمينه اقيانوس شناسي، زمين شناسي، پزشکي، علوم زمين، فيزيک و هوافضا دسترسي يابيم و بتوانيم در تحقيقات علمي به موفقيت هايي نايل شويم.
اين مقام مسئول متذکر مي شود: در بحث اقيانوس شناسي کشور به يک جهش دست مي يابد و ما به دنبال چنين جهشي هستيم تا با افزايش سطح علوم دانشمندان ايراني در اين زمينه هم تراز دانشمندان کشورهايي باشند که در جنوبگان حضور دارند.
به گفته او اين مسئله مي تواند تحولات جدي در مسائل اقيانوس شناسي و علوم و فنون دريايي ايجاد کند و بر ارتقاي کيفي علمي تاثيرگذار باشد.
دکتر چگيني مي گويد: ورود ما به قطب جنوب مي تواند براي کشور اهميت راهبردي داشته باشد زيرا ايران به سرزميني دست پيدا مي کند که دورترين سرزمين، داراي منابع مختلف و بسيار حايز اهميت است پس هر کشوري که در آن پايگاه دايمي داشته باشد تا شعاع ۵ کيلومتري اطراف اش جزو خاک آن کشور محسوب مي شود.
دکتر چگيني يادآور مي شود: بيش از ۱۷۵ نوع ماده گران بهاي معدني در قطب جنوب وجود دارد از اين رو برآوردها در خشکي و فلات قاره و بستر عميق آب هاي جنوبگان، وجود ذخاير هيدروکربني و مواد گران بهاي معدني نظير آهن، زغال سنگ، مس، موليبدن، طلا، نقره، اورانيوم و توريوم را گزارش کرده است.
وي مي افزايد: استخراج اين منابع نيازمند فناوري هاي پيچيده اي است که شالوده هاي آن در اين منطقه در حال طرح ريزي است.
رئيس موسسه ملي اقيانوس شناسي به معاهده جنوبگان اشاره مي کند و مي گويد: تاکنون ۴۸ کشور به اين معاهده پيوسته اند و بر اساس اين معاهده به تفاهم رسيده اند که فعاليت هاي علمي و پژوهشي در آن سرزمين انجام شود.
وي متذکر مي شود: در حال حاضر تمام مفاد معاهده جنوبگان توسط اين مرکز با دقت در حال مطالعه و بررسي است و جنبه هاي حقوقي آن از مهم ترين موضوعات است، البته بايد گفت ما حق داريم که بعد از تحقيق و بررسي، بندهايي از مفاد اين معاهده را نپذيريم و آن مواردي است که با منافع ملي کشورمان سازگار نيست.
دکتر چگيني مي گويد: علاوه بر علومي نظير اقيانوس شناسي، علوم پايه زمين، هوا فضا، هواشناسي، کيهان شناسي و نجوم به فناوري هاي متعددي از جمله ساخت کشتي يخ شکن، اسکان در شرايط خاص، حمل ونقل در يخ و برف، منسوجات و لباس هايي متناسب با شرايط قطبي و پوشش فضانوردان، حفاري در يخ و انجام دادن آزمايش هاي فضايي در جنوبگان و همچنين از نظر مسائل پزشکي مي توانيم به مواد اوليه دارويي دست يابيم.
وي مي افزايد: قطب جنوب قاره پهناوري است و با وسعتي حدود ۱۴ ميليون کيلومتر مربع از نظر وضعيت جوي سردترين، مرتفع ترين، خشک ترين بادخيزترين و ناشناخته ترين قاره جهان است اما مي تواند منبعي براي کسب درآمد از طريق صنعت گردشگري براي کشورهايي باشد که در اين قاره پايگاهي دارند و مشغول فعاليت هستند.
دکتر چگيني آموزش نيروي انساني، ساخت کشتي و گرفتن مجوز مراجع بين المللي را از جمله اقدامات لازم براي ايجاد پايگاه دايمي جنوبگان مي داند و مي گويد: براي حضور در اين قاره يک کشتي تحقيقاتي- لجستيکي نياز داريم که حداقل طول آن بايد ۱۰۰ متر و مجهز به يخ شکن باشد که ساخت آن حدود ۳ تا ۴ سال طول مي کشد تا بتوانيم محققان را اعزام کنيم که آموزش عملي ببينند و به شرايط محيطي عادت کنند.
وي به بودجه مورد نياز آن اشاره مي کند و اظهار مي دارد: بودجه اي ۱۱۰ ميليارد توماني نياز است که عمده آن يعني ۸۰ ميليارد تومان براي ساخت کشتي بايد صرف شود و بقيه بودجه براي ساير امور در نظر گرفته شده است از اين رو اميدواريم تا ۵ سال آينده بتوانيم در قطب جنوب پايگاه دايمي ايجاد کنيم.
توسعه علمي

دکتر عبدالمجيد نادري مدير گروه علوم غيرزيستي موسسه ملي اقيانوس شناسي حضور در جنوبگان را براي ايران از لحاظ علمي بااهميت مي داند و به ما مي گويد: از نظر علمي سرزمين جنوبگان سرزميني کاملا متفاوت و ناشناخته است. ۹۸درصد آن پوشيده از يخ و ضخامت يخ اين سرزمين به طور متوسط 2.5 کيلومتر است.
وي مي افزايد: حدود ۲ ميليون سال پيش قاره ها به طور کامل به هم چسبيده بودند اما بر اثر تغييراتي که بر کره زمين وارد شد قاره ها تا حدودي از هم فاصله گرفتند که تحقيقات در اين مورد مي تواند براي زمين شناسي بااهميت باشد.
دکتر نادري به بحث مغناطيسي زمين اشاره مي کند و يادآور مي شود: از جهت شرايط آب و هوايي به ويژه از نظر اخترشناسي و کيهان شناسي بحث مغناطيسي زمين بااهميت است زيرا يکي از بحث هاي مهمي که امروزه مطرح است تغييرات آب و هواست، تغييرات آب و هوا در گذشته رخ داده است و امروز هم به دليل دخالت انسان اين مسئله اتفاق مي افتد.
وي تأکيد مي کند: اگر يخ هاي قطب جنوب به همراه يخ هاي ايرلند آب شود، آب سطح زمين ۶۵ متر بالا مي آيد.
دکترنادري به موجودات زنده اين قاره اشاره مي کند و مي گويد: کرم ها و ماهي هاي اين قاره ويژگي ضد يخ ارگانيکي دارند که مي تواند در تحقيقات زيستي بسيار بااهميت باشد.
از وي سوال مي کنيم حضور ايران در جنوبگان چقدر مي تواند حايز اهميت باشد؟ مديرگروه علوم غيرزيستي موسسه ملي اقيانوس شناسي مي گويد: اين حضور نيازمند فناوري خاص و مديريت پيچيده است زيرا حضور در قطب جنوب در واقع به اثبات رسيدن «ما مي توانيم» است زيرا حدود صدسال است که اين قاره کشف شده و تا به امروز بيش از ۴۰ کشور در آن قاره حضور يافتند تا توانايي هاي خود را ارزيابي کنند.
وي مي افزايد: آمريکايي ها، روس ها، انگليسي ها و نروژي ها هر کدام مدعي هستند که اولين کشور مي باشند که قطب جنوب را کشف کرده اند اما نروژي ها اولين حاضران در قطب جغرافيايي که مرکز قطب جنوب مي باشد هستند.
دکتر نادري يادآور مي شود: منابعي در اطراف درياهاي قطب جنوب وجود دارد که به نوعي رقابت را بين کشورهايي که به اين سرزمين دست يافته اند به وجود آورده و آن ها به دنبال اين هستند که منابعي نظير نفت و مواد معدني را به نام خودشان به ثبت برسانند به طوري که آمريکايي ها اعتقاد دارند که در درياهاي اطراف جنوبگان حدود ۱۰ ميليارد بشکه نفت وجود دارد اما استخراج آن مشکل است.
از دکتر نادري مي پرسيم آيا محققان ايران توان آن را دارند که به اين منابع دست پيدا کنند و آن را به نام کشورمان ثبت کنند؟ وي در پاسخ مي گويد: فعلا فقط بايد بگوييم که توان آن را داريم که به آن سرزمين يخي پا بگذاريم در حالي که حتي کشورهاي پيشرفته هم براي رسيدن به اين منابع با مشکل مواجه هستند. زيرا کوه هاي يخي در آن منطقه در حال حرکت است و حرکت آن ها مشکل ساز مي شود و امکان برخورد با دکل هاي نفتي و ساير منابع وجود دارد و از طرفي فناوري خاصي را مي طلبد.
وي متذکر مي شود: اما رفتن و تحقيق کردن مي تواند توان دانشمندان و محققان ايراني را در بخش هاي مختلف افزايش دهد.
اين مقام آگاه در مورد سکونت انسان در قطب جنوب مي گويد: شرايط زندگي در جنوبگان بسيار سخت است و اين سرزمين ساکن بومي ندارد و همه افرادي که در آن جا به سر مي برند از کشورهاي مختلف براي کاوش و تحقيقات آمده اند و در ايستگاه هاي تحقيقاتي زندگي مي کنند و در واقع زندگي در جنوبگان با مشکلاتي همراه است.
وي يادآور مي شود: تعداد افرادي که در جنوبگان هستند در زمستان حدود هزار نفر و در تابستان ۴ هزار نفرند.
در زمستان دماي آن جا ۹۰ درجه زير صفر است و در تابستان دما به ندرت بالاي صفر مي آيد، سرعت باد در جنوبگان حدود ۳۰۰کيلومتر در ساعت است.
بنابراين زندگي در اين شرايط مي تواند به اندوخته هاي علمي دانشمندان و محققان بيفزايد و آن ها را در مسير علوم نادر ياري کند.
توان ساخت شناور

دکتر مسعود صدري نسب رئيس دانشگاه علوم و فنون دريايي خرمشهر درباره هدف ايران از ايجاد پايگاه دايمي در قطب جنوب مي گويد: بيش از دوسوم کره زمين را آب فراگرفته و قسمت اعظم از آن آب هاي آزاد با مالکيت جهاني است، بدين معنا که مالکي براي اين آب ها وجود ندارد.
وي مي افزايد: کشور ايران از نظر علوم اقيانوس شناسي برخلاف ساير علوم خيلي ديرتر از کشورهاي ديگر شروع به تحقيق و پژوهش کرده است.
دکتر صدري نسب در گفت و گو با خراسان اظهار مي دارد: در ايران فعاليت علوم دريايي و اقيانوسي بعد از انقلاب صورت گرفته و در اين ۳ دهه گام هاي بزرگي برداشته شده است به ويژه اين دهه آخر بيشتر کشورهايي که از نظر علمي به ويژه علوم دريايي موفق بوده اند پايگاه يا پايگاه هايي در قطب جنوب دارند که به عنوان بخشي از اراضي کشورشان تلقي مي شود.
وي يادآور مي شود: ايران از نظر علمي در منطقه حرف اول را مي زند پس بايد هرچه سريع تر پايگاه دايمي در قطب جنوب ايجاد کنيم.
رئيس دانشگاه علوم و فنون دريايي خرمشهر به ساخت کشتي که بايد به قطب جنوب سفر کند اشاره مي کند و مي گويد: کشتي که بتواند به قطب جنوب سفر کند يک کشتي با ويژگي هاي منحصر به فرد است که تاکنون در کشور ساخته نشده است. اما به لطف پروردگار، توانايي علمي و تجهيزاتي در کشور موجود است که به راحتي مي توانيم اين شناور را در داخل کشور بسازيم.
وي مي گويد: براي ساخت اين کشتي مبلغي حدود ۴۰ ميليارد تومان مورد نياز است.
پس از دولت و مجلس مي خواهيم که در مورد تأمين بودجه مورد نياز اين اقدام مهم همکاري لازم را با موسسه اقيانوس شناسي بکنند.
چکيده گزارش

پس از سال ها مطالعه و تحقيق و بررسي وضعيت و شرايط جنوبگان که يک قاره ناشناخته است طرح تاسيس پايگاه علمي دايمي جمهوري اسلامي ايران در قطب جنوب توسط موسسه ملي اقيانوس شناسي به دولت ارائه شده است. پژوهشکده علوم دريايي موسسه ملي اقيانوس شناسي تهيه کننده اين طرح هدف خود را توسعه و جهش علمي کشور مي داند که براي کشور اهميت راهبردي دارد. در قطب جنوب که از منابع سرشاري برخوردار است ۱۷۵ نوع ماده گران بها وجود دارد. تاکنون ۴۸ کشور به معاهده جنوبگان پيوسته اند و اعضاي اين معاهده به تفاهم رسيده اند که فعاليت هاي علمي و پژوهشي در آن سرزمين انجام دهند. تا ۵ سال آينده ايران خواهد توانست در قطب جنوب پايگاه دايمي ايجاد کند و اين امر نيازمند ۱۱۰ ميليارد تومان بودجه است که ۸۰ ميليارد تومان آن بايد براي ساخت کشتي و شناور يخ شکن تخصيص داده شود.