هموطن آنلاین_ امين جلالوند‌‌ _ چاشني كه بپرد، قاتل خاكپوش مي‌كشد. نه ديگر رحمي در كار است و نه فرصتي براي جبران وجود دارد. كافي است كمي پايت بلغزد و كفش‌هايت را به اشتباه روي پيكر خونخوارش بگذاري، آنگاه به يكباره مثل غولي خفته بيدار مي‌شود و زهر مرگ را در جام زندگي‌ات مي‌ريزد.
جام جم ; مين را قاتل خاموش مي‌دانند؛ قاتلي كه حتي صدها سال هم صبر مي‌كند تا كودكي بازيگوش، زني كشاورز يا مردي مرزنشين در دشت‌ها قدم بزند و بي‌اختيار پايش را روي تل خاكي بگذارد كه نبايد بگذارد!
روزگاري در كشور ما كمتر ردپايي از ميدان‌هاي مين ديده مي‌شد. در پهناي دشت‌هاي وسيع ايران، سرسبزي خدا موج مي‌زد و تپه‌هاي شهرهاي مرزي كشور، جولانگاه مين‌هاي كاشته شده در دل خاك نبود، اما به يكباره ورق برگشت و كشور در جنگي ناخواسته گرفتار شد.
ارتش بعث عراق، با تمام توان و سرعت شروع به مين‌گذاري مناطق اشغالي كرد و طولي نكشيد كه از سردشت و مريوان در غرب گرفته تا فكه و شلمچه در جنوب، جولانگاه مين‌هايي شد كه هنوز هم پس از گذشت بيش از 23 سال از پايان جنگ، مهمان ناخوانده سرزمين‌هاي مرزي ايران هستند.
شايد باورش سخت باشد، اما يكي از بدترين ويژگي‌هاي اين مهمان ناخوانده، اين است كه از جاي خود حركت مي‌كند و بر اثر بارش برف و باران از نقطه‌اي به نقطه‌اي ديگر مي‌رود. همين خصلت وحشتناك مين موجب شده است كه برخي از شهروندان نقاط مرزي كشور كه حتي در مكان‌هايي بسيار دورتر از مناطق عملياتي سابق زندگي مي‌كنند همواره نگران منفجر شدن مين در نزديكي‌ خانه و محل زندگي خود باشند.
مثلا در يكي از تاسف‌بارترين حوادثي كه چند سال قبل رخ داد و البته مشابه آن نيز همچنان اتفاق مي‌افتد، انفجار مين در حياط منزلي در شهر مريوان بود كه به كشته شدن يك كودك 6 ساله منجر شد.
يعني تصور كنيد كه مثلا در حياط منزل خود قدم مي‌زنيد و در حال هرس باغچه شخصي منزل خود هستيد اما به يكباره دستتان روي يك مين خنثي نشده قرار بگيرد و در نتيجه به همين راحتي، شما قرباني يك مين ضدنفر مي‌شويد! اين ترس و اضطراب هميشگي از انفجار مين، حس ناگواري است كه سال‌هاي متوالي با ساكنان مناطق مرزي ايران همنشين شده است.
سلميان محمدي، از فعالان حقوق قربانيان مين در گفت‌وگو با «جام‌جم» تاكيد مي‌كند بالغ بر 24 درصد حوادث رخ داده توسط مين، نه در نزديكي‌هاي مناطق عملياتي، بلكه در حياط منازل اتفاق مي‌افتد. وي با اشاره به خطرات پرشماري كه حركت مين‌ها براي اهالي شهرهاي مرزي به وجود آورده است، اضافه مي‌كند: 2 سال قبل، حادثه بسيار تلخ و عجيبي در سردشت اتفاق افتاد كه همه انگشت به دهان مانديم؛ در آن سال يكي از شهروندان ساكن سردشت، نه در تپه‌هاي نزديك مناطق عملياتي كه در وسط شهر قرباني مين‌هاي عمل نكرده شد.
طبق گفته كارشناسان، ‌مين‌ها پس از گذشت سال‌ها حساسيتشان بيشتر از قبل شده و گاه چنان چاشني انفجارشان حساس مي‌شود كه حتي برخي از آنها با حركت يك حيوان كم‌وزن مانند موش هم منفجر مي‌شوند.
اين قبيل ويژگي‌هاي هولناك مين‌هاي كاشته شده و خطراتي كه هم‌اكنون نيز ردپاي آنها در زندگي مردم مرزنشين ديده مي‌شود، تاكنون صدها شهروند غير نظامي را به كام مرگ فرستاده و همچنين موجب معلوليت شديد بسياري از قربانيان مين شده است.
بدترين ويژگي‌ اين مهمان ناخوانده در نقاط مرزي اين است كه بر اثر بارش برف و باران حركت مي‌كند و به نقاطي بسيار دورتر از مناطق عملياتي مثل حياط خانه‌ها منتقل مي‌شود.
گرچه همچنان آمار دقيقي از تعداد قربانيان مين در كشور وجود ندارد اما شهرهاي 5 استان آذربايجان غربي، كردستان، خوزستان، كرمانشاه و ايلام از جمله مناطقي هستند كه بيشترين مناطق آلوده به مين و به تبع آن، آمار بالاترين قربانيان اين هيولاي زير خاك را به دوش مي‌كشند.
پاكسازي، 4 برابر انرژي و زمان مي‌خواهد

مي گويند خنثي كردن مين حداقل 4 برابر بيشتر از كاشت آن در دل خاك طول مي‌كشد، يعني اين كه ما بايد 4 برابر انرژي و زمان صرف كنيم تا بتوانيم مين‌هاي كاشته شده طي 8 سال جنگ تحميلي را خنثي كنيم.
البته خنثي كردن اين مين‌ها بعد از پايان جنگ 8 ساله شروع نشده است. امير سرتيپ ميسر ارجمندي، فرمانده قرارگاه پاكسازي مين نيروي زميني ارتش جمهوري اسلامي ايران در گفت‌وگو با «جام‌جم» تاكيد مي‌كند كه روند پاكسازي مناطق آلوده به مين در كشور، نه پس از پايان جنگ كه از همان زمان شروع نبرد آغاز شده بود.
وي مي‌افزايد: ما حتي در طول جنگ هم مدام مناطق آلوده به مين را پاكسازي مي‌كرديم و بعد از پايان هر عمليات جنگي، بلافاصله پاكسازي مناطقي كه به تصرف نيروهاي خودي در مي‌آمد، آغاز مي‌شد؛ طي اين مدت ما به ياري خداوند توانسته‌ايم بالغ بر يك ميليون هكتار از اراضي آلوده به مين در ايران را پاكسازي كنيم و همچنان نيز قرارگاه ما با محوريت مركز مين‌زدايي كشور، به پاكسازي مناطق آلوده ادامه مي‌دهد.
وي اضافه مي‌كند: ما از سال 67 تا امروز بيش از 5 ميليون و 89 هزار مين خنثي نشده را جمع آوري و تخريب كرده‌ايم و بيش از 4 ميليون و 800 هزار گلوله عمل نشده نيز توسط سربازان غيور ايراني خنثي شده است.
امير ارجمندي معتقد است كه نمي‌توان يك تاريخ دقيق و قطعي براي پايان عمليات پاكسازي مناطق آلوده به مين عنوان كرد ولي در اين خصوص مژده مي‌دهد: ما به پايان راه نزديك شده‌ايم و تنها برخي از نقاط صفر مرزي هستند كه در آن مناطق هنوز كار پاكسازي مين‌ها تمام نشده است اما فكر مي‌كنم كه با ياري خداوند متعال، در پايان امسال يا اواسط سال آينده، كار پاكسازي مين تقريبا به اتمام برسد.
شيران روز و زاهدان شب

شايد بيراه نباشد اگر بگوييم سخت‌ترين شغل دنيا، ‌پاكسازي مين است. پا گذاشتن در ميداني كه هر لحظه احتمال انفجار و مرگ وجود دارد، هم دل شير مي‌خواهد و هم آرماني عاشقانه مي‌طلبد؛ ‌آرمان بلندي كه هيچ رنگ و بويي از تعلقات خاكي در آن يافت نشود. كافي است در هجوم شب سياه و در غرقاب توفان شن، سري به ميدان‌هاي مين بزنيد تا با چشم سر ببينيد كه وقتي در تنهايي و سكوت مطلق نيمه‌هاي شب به دل بيابان مي‌زنيد و تازه با هر قدم هم احتمال پايان زندگي‌تان وجود دارد، آنگاه محال است كه در چنين شرايط پرالتهابي، جز با سلاح عشق بتوانيد به جنگ مين‌هاي سرد برويد.
به گفته امير ارجمندي، تاكنون بالغ بر 170 نفر از سربازان نيروي زميني ارتش در عمليات پاكسازي مين شهيد شده‌اند و نزديك به 135 نفر نيز در اين راه خالصانه و مقدس جانباز شده‌اند. ارجمندي مي‌گويد: همين چند روز قبل هم 3 سرباز ديگر در ميدان‌هاي مين منطقه چزابه، جان را به بهاي رضاي معبود تقديم كردند.
به هر روي، با آن كه هنوز هم در برخي شهرهاي مناطق عملياتي و خصوصا نقاط صفر مرزي، يادگارهاي مرگ آفرين جنگ زير پاهاي هم‌ميهنانمان نفس مي‌كشد، ايجاد يك اراده ملي آهنين براي پاكسازي سريع‌تر تمام نقاط آلوده، ضرورتي حياتي است كه انصافا ارزش دارد روز پايان پاكسازي تمام نقاط مين‌زده در كشور را «جشن سراسري» اعلام كنيم.