 هموطن آنلاین_ سيدمحمود معلمي_ همزمان با آغاز توليد پيکان در ايران، کره جنوبي نيز توليد اولين خودروهاي ۴ سيلندر کره اي را آغاز کرد. در کم تر از ۳۰ سال کره دو مدل از خودروهاي ملي را به بازارهاي جهاني روانه کرد و شد رقيب فورد آمريکا و پيکان اما، در جا مي زد و شرکت خودروسازي ايران تنها موفق به توليد وانت پيکان شد، چند ده سال پس از تولد اولين خودروي وطني در ايران، پيکان همچنان در جا مي زد و تنها چند چراغ و صداي بوق آن عوض شده بود، اما کره جنوبي تبديل به غول خودروسازي جهان شد و شورلت و فورد آمريکا و تويوتا و ماشين هاي تمام اتوماتيک ژاپن را پشت سر گذاشت و خيابان هاي اروپا را خودروهاي کره جنوبي زير پا گذاشتند و پيکان از موزه سر درآورد و شد يک عتيقه!
اکنون سوال اين است که رمز اين همه پيشرفت در صنعت چيست؟ اسرار موفقيت را بايد کجا جست و جو کرد؟ چگونه يک کشور کالايي مثل چادر مشکي را توليد مي کند که با فرهنگ آن کشور هيچ گونه سنخيتي ندارد اما آن سوي دنيا همان کالا را با قيمت خوب به مشتريان عرضه مي کند و بازارپسندي و تقاضاي زياد هم دارد؟ کدام بخش از صنعت کشور دچار حلقه مفقوده شده که روز به روز برخي کالاهاي ايراني در حال خداحافظي از سبد خريداران ايراني است و کالاي مشابه خارجي جاي آن را مي گيرد؟ اين ها تنها چند پرسش از صدها و شايد هزاران پرسشي است که جواب آن تنها دو کلمه آشناست: خلاقيت و نوآوري!
کارشناسان بر اين باورند که رمز موفقيت صنعت و تداوم توليد را بايد در توليد خلاقانه يافت و با پرورش خلاقيت و نوآوري در توليد، پله هاي پيشرفت را پيمود اما بار ديگر يک پرسش مطرح است و آن اين که چگونه بايد خلاقيت ها را کشف و آن را پرورش داد؟ و اينک که سال توليد ملي، حمايت از کار و سرمايه ايراني نامگذاري شده چگونه مي توان به توليد ملي پايدار و حمايت موثر از کار و سرمايه ايراني پرداخت و با نوآوري و خلاقيت صنعت کشور را از ايستايي نابودکننده نجات داد؟
سال نوآوري و شکوفايي
رهبر معظم انقلاب اسلامي سال ۱۳۸۷ را سال نوآوري و شکوفايي نام نهاده و در تبيين اين نام در اجتماع زائران حريم رضوي فرمودند: مسئولان در بخش هاي گوناگون، نوآوري، خلاقيت و ابتکار در روش ها را وظيفه خود بدانند و با پشتيباني ملت همه طرح ها و کارهايي را که از مدت ها پيش و يا در سال هاي اخير شروع شده در سال ۱۳۸۷ به شکوفايي برسانند.
علي اکبر محرابيان وزير وقت صنايع و معادن نيز در حاشيه بازديد رهبر معظم انقلاب اسلامي از نمايشگاه صنعتي تهران اين گونه اظهار داشت: رهبر معظم انقلاب بر «صنعت برگرفته از ذهن و خلاقيت ايراني» به عنوان تعريف «صنعت ايراني» تأييد کردند.
اين واقعيت نشان مي دهد که خلاقيت در شکوفايي اقتصاد يک کشور نقش مهم و برجسته اي دارد و اين مهم را بايد در سال حمايت از توليد ملي جدي گرفت.
به گزارش ايرنا فرماندار گيلان غرب با اشاره به نامگذاري سال ۱۳۹۱ گفت: اين نامگذاري باعث ايجاد رشد، خلاقيت و نوآوري، توان رقابت بالا و توليد محصولات ملي با کيفيت خواهد شد و در واقع بيانگر ديد عميق مقام معظم رهبري در همه بخش ها به خصوص مسائل اقتصادي کشور است.
يعقوبي امام جمعه شهرضا نيز در جلسه شوراي اداري شهرستان گفت: در سال توليد ملي با حمايت از سرمايه هاي مادي و معنوي زمينه بروز خلاقيت را در جامعه مهيا کنيم.
پيش نيازهاي خلاقيت
اما براي شکوفايي و به فعليت درآوردن ابتکار و خلاقيت ابزارهايي را بايد کارسازي کرد که جلوه خلاقيت را نمايان کند.
«مدرسي» دانش آموخته مکانيزاسيون صنايع نساجي، چرم و پوست لازمه ظهور خلاقيت ها در صنعت را ايجاد زيرساخت هاي پژوهشي و بهنگام بودن ارباب صنايع دانسته و مي گويد: زيربناي توسعه صنعت، پژوهش است و خروجي پژوهش نيز خلاقيت و نوآوري است. بنابراين واحد صنعتي بدون پژوهشگاه و آزمايشگاه يک واحد محکوم به شکست است و اين بلايي است که متاسفانه گريبانگير صنايع کشور است زيرا بسياري از مديران ايجاد واحد تحقيقاتي در مجموعه را به عنوان يک واحد لوکس و تشريفاتي مي دانند و پژوهش را هزينه مي دانند در حالي که پژوهش و تحقيق سرمايه گذاري است نه هزينه. بنابراين واحد پژوهشي در مجموعه يک واحد صنعتي بايد به عنوان يکي از واحدهاي اصلي تلقي شود.
وي مي افزايد: پس از ايجاد واحد پژوهشي نيز نبايد کار را تمام شده دانست بلکه بايد واحد تحقيق را با مراکز علمي مرتبط کرد و واحد تحقيقات از جديدترين پژوهش ها و نتايج آن تغذيه شود و نتايج تحقيقات را در واحد توليدي تسري دهد.
مدرسي ادامه مي دهد: خلاقيت پديده اي نيست که در همه افراد بروز کند و تنها برخي از افراد موفق به کشف و نوآوري مي شوند بنابراين در جامعه مسئوليت متوليان اقتضا مي کند که استعدادهاي درخشان را در مدارس و آموزشگاه ها، در صنايع و دانشگاه ها و حتي در جهان شناسايي کرده و زمينه بروز استعداد و ظهور خلاقيت را فراهم کنند تا استعدادهاي نهفته را کشف کنند و به فعليت درآورند.
مدرسي درباره لزوم ايجاد بانک ايده در کشور براي ظهور خلاقيت ها نيز اينچنين مي گويد: اکنون در بسياري از دانشگاه هاي جهان در کنار کتابخانه، واحد ذخيره و پذيرش ايده هاي نو و خلاقانه تشکيل شده و کساني که ايده جديدي در هر زمينه علمي و يا نظري داشته باشند با ارائه ايده خود به اين بانک علاوه بر ثبت معنوي آن به نام خود، اجازه مي دهند که پژوهشگران به غني سازي آن ايده پرداخته و آن را در صنايع و يا مراکز آموزشي و تحقيقاتي به کار گيرند( که اين مورد در سال هاي اخير در ايران نيز تحت عنوان نظام پيشنهادات در برخي از وزارت خانه ها ايجاد شد و متاسفانه به زودي هم فراموش شد) و به اين ترتيب زمينه ظهور خلاقيت ها را در جامعه صنعتي و توليدي فراهم مي کنند.
اين دانش آموخته صنعتي، آموزش کارگران فني و مديران صنايع را يکي از عوامل ظهور خلاقيت ها دانسته و ادامه مي دهد: رکن اساسي پيشرفت را آموزش تعيين مي کند و عوامل انساني مهم ترين رکن آموزش به شمار مي روند بنابراين خلاقيت ها را مي توان از کلاس ها و آموزش هاي مستمر کشف کرد و از مرحله نظري به مرحله عملي و کاربردي تبديل کرد.
وي در پايان با اشاره به نامگذاري سال ۹۱ مي گويد: لازمه توليد ملي شکوفايي خلاقيت ها و نوآوري در توليد است و لازمه حمايت از کار و سرمايه ايراني نيز شناخت و تقويت استعدادهاي ايراني و هدايت استعدادها به سمت توليد است واين پروسه البته زمان بر است و رهبر انقلاب نيز با اشاره به اين که توليد ملي تنها اختصاص به سال ۹۱ ندارد به اين نکته مهم اشاره کردند که توليد ملي براي سال هاي متمادي پايه و اساس اقتصاد کشور را تقويت کند و تنها با تکيه بر نوآوري و خلاقيت است که مي توانيم به توليد ملي استمرار ببخشيم.
خلاقيت چشم بادامي ها
صنعت چين در دو دهه اخير تنها با تکيه بر اصل «خلاقيت و نوآوري» موفق شده که بازارهاي جهاني را تسخير کند و اکنون چشم بادامي ها مدعي هستند که در هر مترمربع فضا در جهان حداقل يک کالاي چيني وجود دارد اما رمز اين موفقيت چيست؟ و چرا عليرغم کيفيت نازل کالاي چيني، بازار معاملات اين کالاها همچنان گرم است؟
«زيانگ هوو» مدير فروشگاه بزرگ چيني ها در منطقه آزاد تجاري چابهار که به مدد حضور سه ساله در ايران به خوبي فارسي صحبت مي کند به اين پرسش ها جواب مي دهد: يک کالا بايد خريدار داشته باشد و نياز به خريد را بايد توليدکننده ايجاد کند بنابراين در اولين قدم براي توليد يک کالا بايد عطش خريد را ايجاد کرد خواه اين عطش واقعي باشد و يا کاذب، مهم اين است که جنس به فروش برسد. بعد از اين مرحله بايد به دنبال حفظ عطش خريد باشيم و اين موضوع تنها با تنوع بخشيدن به جنس ممکن است و ايجاد فضاي رواني و توليد مد و دامن زدن به آن از طريق تبليغات موجب مي شود که بازار مصرف هميشه گرم بماند.
وي با نشان دادن گوشي تلفن همراه خود مي گويد: مهم ترين کاري که از گوشي انتظار داريم اين است که امکان دريافت تماس و برقراري تماس را فراهم کند اگر تنها به اين خاصيت گوشي توجه کنيم بايد هميشه همين مدل را توليد کنيم و به بازار عرضه کنيم بنابراين کساني که قبلا اين گوشي را خريده اند از محدوده بازار فروش خارج شده اند اما اگر رنگ گوشي و يا برخي از امکانات هر چند ساده ارتباطي را به آن اضافه کنيم همان کساني که قبلا گوشي را خريده اند براي خريد گوشي جديد اقدام مي کنند و تبليغات هم به اين فضاي رواني کمک مي کند و جنس فروخته مي شود. چند ماه ديگر همان گوشي با امکانات جديدتر به بازار عرضه مي شود باز هم بيش از ۲۰درصد از خريداران قبلي گوشي براي خريد مدل جديد اقدام مي کنند و گوشي هاي قبلي را بازنشسته مي کنند باز هم تبليغات به کمک آمده و در شبکه هاي تلويزيوني شاهد مسابقات پرتاب گوشي هاي قديمي هستيم بنابراين تنوع در محصولات موجب حفظ بازار مي شود در بازار پارچه، لوازم خانگي، خودرو، رايانه و حتي مواد غذايي هم همين وضعيت حاکم است و بايد نوآوري را در توليد فراموش نکنيم تا بازار حفظ شود.
«هوو» به تجربه اي موفق از صنعت چين اشاره مي کند و مي گويد: بازاريابي اصل مهم در توليد است و بازاريابي را «شناخت نياز بازار هدف و القاء نياز به خريداران» تعريف مي کنيم و بر اين اساس بسياري از صنايع بزرگ و کوچک چين واحدي به نام بازاريابي دارند و با هر محموله اي که از کارخانه خارج مي شود افرادي را به عنوان بازارياب با محموله همراه مي کنند و بازاريابان در بازار فروش و در سوپرمارکت ها به نياز خريداران توجه مي کنند و گفته هاي خريداران را ثبت و به مديران خود گزارش مي دهند و مديران بر اساس اين گزارش ها به توليد پرداخته و همواره بر تنوع محصول خود هم از نظر قيمت تمام شده و هم از نظر کيفيت مي پردازند و اين گونه است که بازارهاي هدف را شناسايي و محدوده آن را افزايش مي دهند.
خلاقيت رمز تداوم توليد ملي
عضو کميسيون صنايع مجلس شوراي اسلامي با تاکيد بر لزوم گرايش بازار مصرف به توليدات داخلي در سال توليد ملي مي گويد: واقعيت اين است که اگر بخواهيم صنايع داخلي تقويت شود بايد بازار مصرف به سوي مصرف توليدات داخلي حرکت کند اما اين نکته هم حائز اهميت است که کيفيت برخي محصولات داخلي به ويژه در صنايع فاصله زيادي با کيفيت محصولات خارجي دارد لذا به طور طبيعي گرايش به مصرف محصولات خارجي زياد است بنابراين اگر بخواهيم فرهنگ مصرف توليدات داخلي را فرهنگ سازي کنيم بايد بر کيفي سازي محصولات صنعتي برنامه ريزي کنيم و اين برنامه ريزي در واقع مي تواند بخشي از بروز خلاقيت ها و نوآوري در توليد باشد.
رضايي مي افزايد: جايگاه نوآوري در صنايع در بخش توليد ملي است که مسئوليت مسئولان را بيان مي کند يعني بايد در توليدات خود نوآوري داشته باشند تا کار مستمر و بادوام باشد و در بخش دوم نامگذاري امسال، مردم مخاطب هستند يعني سرمايه ايراني و کار ايراني بايد در خدمت توليد ملي باشد بنابراين همان گونه که جهاد اقتصادي تنها مربوط به سال گذشته نبود، توليد ملي و حمايت از سرمايه ايراني اختصاص به سال۹۱ ندارد و در سال هاي بعد نيز بايد روند فرهنگ حمايت از توليد ملي ادامه داشته باشد و اين اصل مهم در پرتو توليدات باکيفيت و نوآوري در محصولات است.
نماينده مردم در خانه ملت به نکته مهمي نيز اشاره مي کند: يافتن بازار براي عرضه و فروش محصول شايد کار آساني است اما تداوم ارسال و حفظ بازار بسيار مشکل است پس اگر در محصولات خود تنوع و نوآوري را لحاظ نکنيم بازار با رکود مواجه خواهد شد و از دست خواهد رفت و اين نکته مهمي است که اگر مي خواهيم بازار هدف را حفظ کنيم بايد محصولات جديد و متنوع را که حاصل خلاقيت و نوآوري است به بازار عرضه کنيم.
بنابراين خلاقيت و نوآوري را بايد موتور محرکه توليد ملي براي حمايت از کار و سرمايه ايراني ديد و اين همان راهي است که ما را به توسعه مي رساند.
چکيده گزارش
کارشناسان بر اين باورند که استمرار توليد ملي رابطه مستقيمي با ظهور خلاقيت ها و نوآوري در توليد دارد و ظهور و بروز خلاقيت ها نيز در پرتو ايجاد ارتباط قوي بين صنعت و توليد از يکسو و مراکز علمي و دانشگاهي از سوي ديگر است علاوه بر اين آموزش ارباب صنايع، ايجاد بانک ايده و استقرار واحدهاي پژوهشي و تحقيقاتي در محيط هاي صنعتي و توليدي و استفاده درست از خلاقيت ها ضامن استمرار توليد و بهره گيري بهينه از سرمايه و نيروي کار است. | 
ضرورت بسترسازي براي ظهورخلاقيتها درعرصه توليد ملي
