|
|
|
|
 كارنامه اقتصادي زير ذرهبين مجلس نهم
|
| | | |
 | تنوع فعالیتهای این وزارتخانه با تنوع سلایق ذینفعان مواجه است، به گونهای که ما وقتی برای ترغیب کشاورز به تولید قیمت گندم را افزایش میدهیم، این امر بر افزایش قیمت نان اثر گذاشته و موجب ناراحتی برخی دیگر میشود، اما باید توجه کرد که ما در تصمیمات خود مجموع ذینفعان را در نظر میگیریم |  اولین موضع مسوولان دولتی، اما در پاسخ به این انتقادهای بهارستاننشینان این بود که در شرایط تحریم هستیم و شاید طرح پاسخ در جلسه علني ميسر نباشد؛ بنابراين دولتمردان از هيات رييسه مجلس خواستند تا در جلسه غيرعلني توضیح دهند تا گوش نامحرم آنچه را که نباید، نشنود. درخواستی که البته مورد قبول رییس مجلس واقع شد. پس از آن نمایندگان دولت شروع به پاسخگویی به برخی انتقادات بهارستاننشینان کردند و بعضی سوالات را همچنان بیپاسخ گذاشتند.
محمود بهمنی رییسکل بانک مرکزی در پاسخ به انتقادهای مربوط به حوزه خودش گفت: «تمامی آمارهای اقتصادی از اردیبهشت سال 91 در سایت بانک مرکزی منتشر شده است»، موضوعی که بلافاصله با تذکر احمد توکلی نماینده تهران مورد انتقاد قرار گرفت. توکلی از هیاتريیسه مجلس خواست تا مسوولان اقتصادی دولت را که در محضر ملت اطلاعات نادرست میدهند بازخواست کند. بهمنی همچنین به فعالیتهای بانک مرکزی در حوزه جمعآوری نقدینگی با پیش فروش سکه، فروش اوراق بهادار و بالابردن نرخ سود سپرده اشاره کرد، اما سخنی از هدایت این نقدینگی به سمت تولید به میان نیاورد.او همچنین گفت که قبول دارد تورم 21 درصدی بالاست، اما ادامه داد که دوست دارد مثل بسياري از كشورها تورممان يك يا دو درصد باشد. .
مهدی غضنفری وزیر صنعت، معدن و تجارت هم به نوبه خود بسیاری از سوالات را بیپاسخ گذاشت و در حوزه گرانی نان که سوال بسیاری از نمایندگان بود و لاریجانی رییس مجلس نیز بر پاسخگویی آن بسیار تاکید کرد، به این بسنده کرد که «تنوع فعالیتهای این وزارتخانه با تنوع سلایق ذینفعان مواجه است، به گونهای که ما وقتی برای ترغیب کشاورز به تولید قیمت گندم را افزایش میدهیم، این امر بر افزایش قیمت نان اثر گذاشته و موجب ناراحتی برخی دیگر میشود، اما باید توجه کرد که ما در تصمیمات خود مجموع ذینفعان را در نظر میگیریم.»شمسالدین حسینی وزیر اقتصاد نیز نه تنها برخی از آمارها مبنی بر عدم رشد و توسعه اقتصادی در کشور را قبول نداشت، بلکه به ارائه آمارهایی از رشد قابلتوجه شاخصهای اقتصادی همچون افزایش سرمایهگذاری، صادرات غیرنفتی و افزایش ارزش بورس در کشور پرداخت و گفت که هفدهمین اقتصاد دنیا هستیم. در جلسه علنی روز گذشته مجلس بیش از 10 تن از نمایندگان اقتصادی مجلس در این جلسه، با قرار گرفتن در پشت تریبون صحن علنی، از سیاستهای اقتصادی دولت انتقاد کردند. پس از آن نیز وزرای اقتصادی و رییس کل بانک مرکزی در سخنرانیهای خود به بخشی از این انتقادات پاسخ دادند. .
انتقاد از فضای نا امن کسب و کار .
الیاس نادران نماینده تهران با انتقاد از فضای ناامن موجود برای سرمایهگذاری بخش خصوصی گفت: موانع دولتی دست و پاگیر و محیط ناامن کسب و کار از عوامل مهم عدم سرمایهگذاری بخش خصوصی در کشور است.جعفر قادری نماینده شیراز نیز، هنر بانک مرکزی را هدایت صحیح نقدینگی کشور به سمت واحدهای تولیدی خواند و افزود: بانک مرکزی نباید به دنبال جمعآوری نقدینگی باشد، بلکه باید نقدینگی موجود را به سمت واحدهای تولیدی هدایت کند. وی با بیان اینکه در حال حاضر نسبت نقدینگی به تولید ناخالص ملی، نسبت قابل توجهی است، افزود: عدم دسترسی به نقدینگی از موانع بهبود فضای کسب و کار است.وی در زمینه بازار ارز ادامه داد: سیاستهای متناقضی که از طرف بانک مرکزی اعلام میشود تولیدکننده را در حالت بلاتکلیف قرار میدهد و مشکلات جدی ایجاد میکند و حتی منجر به تعطیلی واحدهای تولیدی کوچک شده است.مصاحبههای نسنجیده بهمنی»غلامرضا تاجگردون نماینده گچساران هم با اشاره به مصاحبههای متعدد محمود بهمنی در سال گذشته گفت: ريیس کل بانک مرکزی نباید مصاحبه کند؛ اگر هم مصاحبه کرد سالی یک بار و حرفهایش هم باید حرفهای مورد تایید اقتصاددانان باشد.وی خطاب به بهمنی افزود: مصاحبههای متعدد شما در باب نرخ ارز و عدم شفافیت صحبتهایتان باعث نوسانات بازار ارز و ایجاد فشارهای زیادی در تولید شد. البته چند ماه اخیر با کاهش مصاحبههای شما بازار ارز ثبات نسبی یافت. وی پرسید: چه کسی مسوول رانتهایی است که در اثر این صحبتها به جیب برخی افراد رفت؟تاجگردون با بیان اینکه بر اساس قانون برنامه نرخ ارز باید در طول برنامه شناور و مدیریت شده باشد، گفت: نرخ فعلی ارز خطر جدی است و باعث ایجاد مشکلاتی برای تولیدکنندگان شده است. سیاستهای پولی ما جهتگیری حمایت از تولید ندارد..
انتقاد از تاخیر در انتشار آمار.
احمد توکلی، رييس مرکز پژوهشهای مجلس هشتم نیز با انتقاد از به روز نبودن آمارهای بانک مرکزی گفت: آخرین نماگر بانک مرکزی متعلق به سال 1389 است یعنی متعلق به 15 ماه پیش است. کدام سرمایهگذار میتواند با اطلاعات 15 ماه قبل تصمیم بگیرد؟ در این نماگر حسابهای ملی مربوط به سال 1386 است، یعنی سرمایهگذار نمی داند از سال 86 تاکنون چقدر سرمایهگذاری و در چه رشتههايی سرمایهگذاری شده و چگونه باید سرمایهگذاری کند. وی افزود: اگر بخواهیم تولید و سرمایهگذاری رشد کند یک پیش شرطهایی لازم است که از مهمترین آن بهبود فضای کسبوکار، لغو انحصارات و امتیازات، حاکمیت قانون، ثبات سیاستهای ارزی، ثبات بازار، نفی تورم ، نفی فساد، جریان اطلاعات و انضباط پولی و مالی است..
«قانون شکنی بسیار خطرناک» در صندوق توسعه.
وی یکی از قانون شکنیهای دولت را تغییرات صورت گرفته اخیر در هيات امنای صندوق توسعه ملی عنوان کرد و آن را قانون شکنی عجیب و غریب و بسیار خطرناک خواند. توکلی تصریح کرد: دولت قصد دارد به صندوق توسعه ملی نیز دست اندازی کند. هيات امنای صندوق توسعه ملی دکتر قربانی مدیرعامل صندوق را که زیر بار دستورهای ویژه نمی رفت، تغییر دادند و آقای فرزین را به عنوان مدیرعامل انتخاب کردند. وقتی این انتخاب با اعتراض دادستان کل (به عنوان یکی از اعضای هیات امنا) روبهرو میشود [دولتیهای عضو هیات امنا] میگویند ما 6 رای داریم! بنابراین 6 به 3 آقای فرزین رای آورده است.توکلی گفت: من از آقای وزیر اقتصاد و رييس بانک مرکزی که در مجلس هستند سوال می کنم شما چه حجتی دیدید که او را عوض کردید و بعد هم تصمیمات عجیب و غریب گرفتید؟رييس مرکز پژوهشهای مجلس هشتم خطاب به نمایندگان گفت: از جمله تصمیمات عجیبی که گرفتهاند این است که وظایف و اختیارات و مسوولیتهای هيات امنا را به هيات عامل واگذار کردهاند. به عبارتی هيات امنا را کاملا مسلوب الاختیار کردهاند. نمایندگان دو قوه دیگر با این وضعیت دیگر در صندوق حضور ندارند.پس از این گفته توکلی، لاریجانی تصریح کرد: این اختیار قابل واگذاری نیست. نص صریح قانون است. مگر میشود؟توکلی ادامه داد: اختیارات را از هيات امنا سلب کردند و به هيات عامل دادند وعجیب آن است که هيات عامل هم می تواند خود را عزل کند هم میتواند خود را نصب کند. توکلی گفت: کار دیگری که در همین جلسه هيات امنا انجام دادهاند این است که هيات عامل مجاز است از محل منابع صندوق تا 25 درصد در بانکهای داخلی صرفا سپردهگذاری کند. این کار برخلاف ماده 84 قانون برنامه است، صندوق حق ندارد سپردهگذاری کند، آن هم سپردهگذاری صرفا در بانکهای دولتی.توکلی از رييس مجلس خواهش کرد ازآنجایی که این نوع مصوبات را به صورت آییننامه به رييس مجلس ابلاغ نمیکنند، تدبیری بیندیشید تا جلوی این قانون شکنی بسیار خطرناک را بگیرد..
نرخ رشد نزولی در سه سال اخیر.
توکلی خاطرنشان کرد: اقتصاد ما با شیوههایی که در بازار ارز رایج است، دلاری میشود؛ وقتی اقتصاد دلاری شد، حساسیت اقتصاد نسبت به نوسانات سیاسی بالا میرود و سفتهبازی رشد میکند و سرمایهها از بازار سرمایه به بورس بازی منتقل میشود، اینها خطرات جدی است همینها باعث شده که نرخ رشد در سالهای اخیر پایین بیاید.وی یادآور شد: هم اکنون سه سال است که نرخ رشد نزولی است و پیشبینی برای آینده هم نزولی است. توکلی اظهار کرد: اشتغال و نرخ رشد رو به نزول است، بیکاری در حال افزایش است، تورم رو به افزایش است و مهمترین موضوع کشاندن دولت به ریل قانون است..
انتقاد از نرخ ظالمانه خرید تضمینی.
وی یادآور شد: نرخ تضمینی شیر و گندم ظالمانه است و تولید گندم و دامداری را پایین میآورد و این آقایان در آن شریکند.توکلی در خصوص استقلال بانک مرکزی نیز گفت: رييس کل بانک مرکزی در برابر دستورات دولت هیچ مقاومتی نشان نمیدهد. تنخواه گردان هدفمندی یارانهها برخلاف قانون زیادی داده شد و تاکنون 6 هزار میلیارد تومان آن برنگشته است؛ معنی آن این است که دولت این مبلغ را منبع خود میداند. نه اینکه باید پس بدهد. این بیانضباطی مالی و بیانضباطی پولی است. .
تاثیر مسائل سیاسی روی نرخ ارز .
در پاسخ به اين انتقادات، رييسكل بانك مركزي در صحن علنی مجلس با بيان اينكه مشكلي در اعطاي تسهيلات قرضالحسنه و تامين تسهيلات ارزي براي واردات كالا نداريم، گفت: امروز ما مشكل ارز نداريم چرا كه درآمدهاي ارزي ما به مراتب بيشتر از هزينههاي ارزيمان است.محمود بهمني در مورد وضعيت بازار ارز گفت: هنگامي كه نرخ ارز با يك صحبت و مقاله 150 تومان افزايش پيدا ميكند يا اينكه با مذاكرهاي 200 تومان كاهش مييابد، شما بگوييد كه تقصير بانك مركزي در اين رابطه چيست؟ قطعا مسائل سياسي روي نرخ ارز اثر دارد.
وی افزود: در اين بين ما ارز را تكنرخي كرده و نرخ آن را افزايش ميدهيم ولي مطمئن باشيد اين موضوع علاوه بر ضرر به توليدكنندگان، بلاي مشابهي بر سر سرمايهگذاران ميآورد. تلاش ما اين است كه بازار را به سمت توليد بكشانيم.
مشکل ارزی نداریم.
وي در عين حال با تاكيد بر اينكه امروز مشكل ارزي نداريم، گفت: ما براي واردات كالا به هر ميزان ارز كه نياز باشد، آن را تخصيص ميدهيم چرا كه درآمدهاي ارزي به مراتب بيشتر از هزينههاي ارزي ما است به طوري كه ما در مقابل 71 ميليارد واردات، درآمدهاي ارزي نفتيمان 100 ميليارد است كه با اضافه شدن درآمدهاي غيرنفتي اين ميزان به 140 ميليارد ميرسد. رييسكل بانك مركزي همچنين تاكيد كرد كه بانك مركزي در اعطاي تسهيلات ارزي براي واردات كالا مشكلي ندارد ولي بايد موضوع نقلوانتقال كالا به هر ترتيبي حل شود..
قبول داریم نرخ تورم بالا است.
بهمني در مورد نرخ تورم به بيان آمارهايي از سال 87 تا ارديبهشت سال 91 پرداخت و گفت: نرخ تورم از اسفند 87 تا مرداد 89 روند نزولي داشته و به 9/8 درصد رسيد. اما اين نرخ از شهريور 89 تا پايان همان سال با روند صعودي به 4/12 درصد افزايش پيدا كرد. روند صعودي نرخ تورم در سال 90 ادامه پيدا كرد بهطوري كه در پايان سال 90 به 5/21 درصد رسيد. در فروردين 91 نرخ تورم 8/21 درصد و در ارديبهشت 2/22 درصد بود.وي با تاكيد بر اينكه ما قبول داریم نرخ تورم 5/21 درصد بالا است، گفت: البته ما هميشه به اين موضوع فكر ميكنيم كه در انتخاب بين بد، بدتر و بدترين، به بد برسيم كه اين رويكرد بسيار خوب است. رییس کل بانک مرکزی در عين حال تاكيد كرد كه ما اعتقادي به تورم 21 درصد نداريم و دوست داريم كه مثل بسياري از كشورها تورممان يك يا دو درصد باشد..
جمعآوری نقدینگی.
از بازار با تدبیر بانک مرکزی.
رييسكل بانك مركزي با اشاره به مبارزه بانک مرکزی با تورم و رشد نقدینگی در بازار، گفت: اگر بانك مركزي در ماه آخر سال گذشته در بازار مداخله نميكرد مطمئنا شاهد نقدينگي بسيار بالا در كشور بوديم. وي پيش فروش سكه، افزايش نرخ سود سپردهگذاري و فروش اوراق مشاركت را از جمله عوامل كاهش نقدينگي در جامعه عنوان کرد و به بیان عملکرد آماری بانک مرکزی در این زمینه پرداخت. .
عوامل رشد نقدینگی در کشور.
رييسكل بانك مركزي مهمترين عامل رشد نقدينگي تا پايان سال 90 را، افزايش فزاينده خالص داراييهاي داخلي و مطالبات از بخش غيردولتي عنوان و اظهار كرد: بر اين اساس تا پايان سال 90، خالص مطالبات بانك مركزي از دولت نسبت به سال قبل 3/5 درصد افزايش پيدا كرده است كه اين موضوع باعث رشد نقدينگي شد. وي همچنين گفت: از سوي ديگر بدهي بانكها به بانك مركزي تا پايان سال 90، 435 هزار ميليارد ريال است كه از اين ميزان، 267 هزار ميليارد ريال اضافه برداشت وجود دارد. از اين رو اين موضوع كه بانكها تسهيلات به واحدهاي توليدي نميدهند درست نيست، چرا نسبت منابع بانكها به مصارف آن 109 درصد است؛ يعني بانكها 9 درصد بيشتر از منابعشان تسهيلات دادهاند كه اين موضوع باعث افزايش نقدينگي و به دنبال آن چاپ پول بيشتر در كشور شده است..
درخواست تخصیص منابع از محل صندوق توسعه.
بهمني ادامه داد: اين آمار به خوبي نشان ميهد كه سيستم بانكي بيشتر از توان خود براي اعطاي تسهيلات به واحدهاي توليدي استفاده كرده است و اكنون بايد به فكر تامين منابع مالي جديد براي سيستم بانكي باشيم. در همين رابطه درخواست دارم كه اجازه دهيد از محل صندوق توسعه ملي، منابعي به بانك پرداخت شود تا توان مالي بانكها افزايش يابد..
اگر تحریم نبودیم انتظارات مجلس درست بود.
وی همچنين با بيان اينكه شرايط كنوني اقتصادي كشور را بايد با شرايط موجود كشور مقايسه كنيم، گفت: اگر بانك مركزي و نفت تحريم نبود يا ساير نقل و انتقالات پولي مشكلي نداشت، آنگاه تمامي انتظارات شما از ما درست بود. انشاءالله رييس مجلس اجازه بدهند در جلسه غيرعلني بسياري از مطالب را خدمت نمايندگان مطرح كنم..
تزریق 40 هزار ميليارد تومان منابع به حوزه توليد.
وزير صنعت، معدن و تجارت نیز در این جلسه از تزريق 40 هزار ميليارد تومان منابع جديد به حوزه توليد در سال 91 خبر داد. مهدي غضنفري با اشاره به اثرگذاري فضاي اقتصادي كشور و حتي فضاي تعاملات سياسي بر حوزه كاري اين وزارتخانه گفت: شايد طرح اين موضوعات در جلسه علني ميسر نباشد، لذا خواهشمنديم هيات رييسه فرصت ديگري را فراهم كند تا در جلسه غيرعلني نكاتي كه گوش نامحرم نبايد آنها را بشوند، گفته شود. وي افزود: شرايط اقتصادي كشور در نقطه حساسي قرار دارد و عدم آگاهي نسبت به آن، موجب سوءاستفاده دشمن خواهد شد..
کنترل گرانی غیرممکن است.
غضنفری همچنین تاکید کرد: ما ميتوانيم در بازار گرانفروشي را كنترل كنيم؛ اما كنترل گراني در بازار غيرممكن است و بايد در فضاي اقتصاد كنترل شود. وی با تاكيد بر اينكه برخلاف تصور تحريمكنندگان، اقتصاد ايران اقتصادی نفتي نيست به برخي آمارها در اين زمينه اشاره كرد و به ارائه عملکرد این وزارتخانه در تخصیص تسهیلات پرداخت و تزريق 300 ميليارد تومان براي بنگاههاي دچار آسيب يا بحران را از دیگر اقداماتی وزارتخانه عنوان کرد.
.
لزوم وحدت مجلس و دولت در آمارها.
همچنین شمسالدین حسینی وزیر اقتصاد در این جلسه گفت: رهبر انقلاب سال گذشته اشاره کردند که دشمنان به دنبال این هستند که نهادهای آماری ما را بیاعتبار کنند تا منابع دروغین آماری خود را جا بیندازند، لذا در جهت انتشار آمار درست و در جهت اینکه خودمان با آنها همراه نشویم باید وحدت داشته باشیم.وی در واکنش به اظهارات ريیس مرکز پژوهشهای مجلس که نرخ رشد اقتصادی ایران در سالهای اخیر و پیشبینی آن را برای آینده نزولی خوانده بود، گفت: تحلیلها و گزارشهای ما باید با در نظر گرفتن تحولات جهانی باشد. حسینی به بررسی رشد اقتصادی در جهان و کاهش آن پرداخت و آمارهایی از افزیش نرخ بیکاری در کشورهای آمریکا و اسپانیا ارائهکرد.حسینی با اشاره به موفقیتهای ایران در عبور از تحریمها افزود: دشمنان دست به هجوم به اقتصاد ایران زدند در حوزه واقعی اقتصاد یکی از مشکلاتی که ایجاد کردهاند، سختگیری در نهادهای مالی است. وزیر اقتصاد ادامه داد: در بخش عملیات روانی تلاش میکنند تصویری ضعیف و نحیف از اقتصاد ایران ارائه کنند خودشان با نرخ بیکاری 24 درصد مواجه هستند اما تا آنجا که بتوانند این موارد را پنهان میکنند..
فقدان شیوه پایدار تامین مالی .
حسینی در خصوص بحث نقدینگی و تامین مالی واحدهای تولیدی نیز که مورد ایراد نمایندگان مجلس بود، گفت: 5 دهه است که اقتصاد ایران با مشکلي پنهان و آشکار مواجه است و آن انتخاب اجتنابناپذیر بین کندی رشد و تورم است. دادن تسهیلات برای رشد و تولید موجب افزایش نقدینگی میشود و راهکار جلوگیری از نقدینگی باعث میشود دودش به چشم صنعت برود.
وی افزود: ما نتوانستیم شیوه پایداری در تامین مالی در اقتصاد ایران ایجاد کنیم. شیوه تامین مالی امروز بانک محور و مبتنی بر افزایش نقدینگی است. زمانی که دولت یا مجلس هزینهای را تصویب میکند و منبع مالی آن را مشخص نمیکند این منجر به برداشت از منابع نفتی میشود؛ بنابراین باید این مساله حل شود..
نقدهای جدی بر عملکرد دولت وارد است.
بهرغم اینکه علی لاریجانی رییس مجلس در میانه جلسه علنی روز گذشته از وزرای اقتصادی خواست تا با توجه به انتقادات نمایندگان در مورد گرانی نان، حتما درباره این موضوع توضیحاتی دهند، باز هم وزرا بدون پاسخ به این بخش، مجلس را ترک کردند. محمدرضا باهنر نایب ريیس مجلس نیز پس از پایان سخنان وزرای اقتصادی بار دیگر از مسوولان دولت خواست تا نسبت به افزایش قیمت گندم و نان با توجه به آنکه این افزایش بین گندم و نان نابرابر است، پاسخگو باشند. وی که بعد از لاریجانی ریاست جلسه را بر عهده گرفته بود، همچنين گفت: نقدهای جدی بر عملکرد دولت در حوزه اقتصاد وارد است و قرار نیست در یک جلسه مسائل و مشکلات به طور کامل گفته و حل شود..
| |
| |
|
|
| |
|
